ΥΒΡΙΔΙΑ ΚΑΙ ΤΕΡΑΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΜΥΘΟΥ (4): Η Χίμαιρα (του Κων/νου Αθ. Οικονόμου) 

ΥΒΡΙΔΙΑ ΚΑΙ ΤΕΡΑΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΜΥΘΟΥ
4. Η Χίμαιρα

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου 

    Η Χίμαιρα ήταν ένα φοβερό τέρας που εξέπνεε φωτιά, ενώ το σώμα της αποτελούνταν από μέρη που ταίριαζαν σε άλλα ζώα. Έτσι, είχε κορμό κατσίκας, κεφάλι λιονταριού, ενώ η ουρά του κατέληγε σε φίδι. Σύμφωνα με άλλες περιγραφές αρχαίων Ελλήνων και Λατίνων συγγραφέων, είχε περισσότερα από ένα κεφάλια, συνήθως εμφανιζόταν τρικέφαλος (κεφαλές λέοντα, κατσίκας και δράκοντα)!

ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ-ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ: Kατά τον Ησίοδο [Θεογονία], η Χίμαιρα ήταν κόρη του Τυφώνα και της Έχιδνας. Η Χίμαιρα ενώθηκε με τον Όρθρο γεννώντας άλλα τέρατα, όπως το λιοντάρι της Νεμέας και την Σφίγγα. Το τέρας αυτό φέρεται ότι ζούσε στην αυλή του βασιλιάς της Καρίας, Αμισόδωρου. Τελικά φονεύτηκε από τον ήρωα Βελλερεφόντη, που ίππευε ένα φτερωτό άλογο, τον Πήγασο, που πήγε για το σκοπό αυτό στην Καρία. Αρωγός στο έργο του στάθηκε η θεά Αθηνά. Υπάρχουν περισσότερες από μία περιγραφές σχετικά με τον τρόπο που έγινε αυτό. Σύμφωνα με μία, ο Βελλερεφόντης απλώς την χτύπησε με το ακόντιό του. Σύμφωνα με μία άλλη, χρησιμοποίησε μόλυβδο, ο οποίος έλιωσε από την καυτή της ανάσα και την σκότωσε. Για κατοικία του ζώου αυτού, όμως, αναφέρονται και άλλες πλην της Καρίας περιοχές, όπως η Λιβύη, η Φρυγία ή η Ινδία. Όμως, τοπικοί μύθοι της Σικυώνας και της Κορίνθου ήθελαν τις πόλεις αυτές να είναι ο χώρος δράσης του τέρατος. Μάλιστα, παραστάσεις της Χίμαιρας έφεραν τα νομίσματα αλλά και οι ασπίδες των οπλιτών των δύο πόλεων. Παρόμοιες απεικονίσεις σε ασπίδες έφεραν και οι οπλίτες της πόλης της Προποντίδας Κυζίκου. Οι μύθοι της Χίμαιρας βρίσκονται, στην Αινειάδα του Βιργίλιου, στην ομηρική Ιλιάδα (Ζ 179-182), στη Θεογονία του Ησιόδου, στους Μύθους του Υγίνου, κ.α.

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΜΥΘΟΥ: Από την ανάλυση και ερμηνεία των διαφόρων αναφορών περί της Χίμαιρας καθίσταται εμφανές ότι πρόκειται για αλληγορική αναφορά. Σύμφωνα με ερμηνεία του Σκύλακα με τη Χίμαιρα προσωποποιείται το ηφαιστειώδες έδαφος της Λυκίας και μια ισχυρή έκρηξη ηφαιστείου κοντά στην πόλη Φασηλίδα. Ανάλογη εξήγηση δίνει και ο Στράβων [ΙΔ΄665], ερμηνεύοντας το συμβολισμό του τέρατος με κάποια ηφαιστειακής υφής χαράδρα του όρους Κράγου. Όσο για την εξωτερική όψη του τέρατος, ερμηνεύεται ως εξής: στους πρόποδες του ηφαιστείου ζούσαν πολλά φίδια, στην μέση ζώνη έβοσκαν κατσίκια και στα στόμια [σπηλιές] φώλιαζαν λιοντάρια. Στην φαντασία των αρχαίων δημιουργήθηκε λοιπόν το τερατόμορφο σύμπλεγμα της Χίμαιρας.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1: Ο όρος «Χίμαιρα» χρησιμοποιείται σήμερα για να περιγράψει όντα ή αντικείμενα που δημιουργήθηκαν από συνδυασμό ετερόκλητων στοιχείων. Για παράδειγμα, στον κλάδο της Βιολογίας, τη Γενετική, ο όρος περιγράφει ζωντανούς οργανισμούς που έχουν περισσότερους από έναν γενετικούς κώδικες ή κύτταρα από περισσότερους από έναν οργανισμούς. Σήμερα, υπάρχει ακόμη ο όρος ανθρώπινος χιμαιρισμός. Οι άνθρωποι χίμαιρες προέρχονται από τη συγχώνευση εμβρύων στη μήτρα, δηλαδή αυτοί οι άνθρωποι, προέρχονται από συγχώνευση διαφορετικών οργανισμών [Conjoined twins]. Τα τελευταία χρόνια η συχνότητα του χιμαιρισμού στον άνθρωπο ίσως έχει αυξηθεί εξαιτίας των μεθόδων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, καθώς αποτελεί πάγια πλέον τακτική η εμφύτευση στη μήτρα πολλών εμβρύων ταυτόχρονα.

2. Η συνηθισμένη ελληνική έκφραση «κυνηγάω χίμαιρες», που σημαίνει «επιδιώκω κάτι ανέφικτο», πέρασε και στη γαλλική γλώσσα: “ζε ρεπέτρ ντε χιμέρζ (τρέφομαι με χίμαιρες)!

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com www.scribd.com/oikonomoukon

ΛΕΖΑΝΤΕΣ:1.Η ΧΙΜΑΙΡΑ ΣΕ ΑΓΓΕΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΥΛΙΑ [ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΟΥΒΡΟΥ]

2. ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΣ ΧΙΜΑΙΡΙΣΜΟΣ