ΒΗΡΥΤΟΣ 2005: Η ΕΚΡΗΞΗ ΠΟΥ ΣΚΟΤΩΣΕ ΤΟΝ ΧΑΡΙΡΙ ΚΙ ΑΛΛΑΞΕ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΙΒΑΝΟΥ (7.8.2020)

https://www.ethnos.gr/istoria/118671_birytos-2005-
  • Η πρωτοφανής έκρηξη στη Βηρυτό, που κόστισε τη ζωή σε περισσότερους από 140 ανθρώπους με 5.500 τραυματίες και τον αριθμό των αγνοουμένων στα συντρίμμια να αυξάνεται διαρκώς, έφερε στο μυαλό των κατοίκων της πόλης μια άλλη ισχυρή έκρηξη, που είχε στόχο τον πρωθυπουργό του Λιβάνου, Ραφίκ Χαρίρι, το 2005

Η στυγνή και απάνθρωπη δολοφονία του Ραφίκ Χαρίρι στις 14 Φεβρουαρίου του 2005 συγκλόνισε τον πλανήτη και είχε σαν συνέπεια δραματικές πολιτικές αλλαγές στον Λίβανο, αλλαγές που οδήγησαν στη λεγόμενη «Επανάσταση των Κέδρων» (Cedar Revolution) και την απόσυρση των συριακών στρατευμάτων από την πολυβασανισμένη χώρα της ανατολικής Μεσογείου.

Κανένας κάτοικος της Βηρυτού δεν θα ξεχάσει την ημέρα που η τεράστια έκρηξη εξαϋλωσε το αυτοκίνητο του 61χρονου πολιτικού, αφήνοντας πίσω δάκρυα και πολιτική αστάθεια.  Ο θάνατος του Ραφίκ Χαρίρι ήταν για τους Λιβανέζους το ακριβές αντίστοιχο της δολοφονίας του Κένεντι για τους Αμερικανούς. Όλοι θυμούνται τι έκαναν εκείνη τη στιγμή, όταν ακούστηκε ο κρότος και μαθεύτηκε το κακό…

Αριστερά ο Ραφίκ Χαρίρι, μαζί του ο Σείχης Αλ Μακτούμ, έναν χρόνο πριν τη δολοφονία (AP Photo)

Ποιος ήταν ο Ραφίκ Χαρίρι

Ο Ραφίκ Χαρίρι ήταν επιφανής επιχειρηματίας και πρωθυπουργός του Λιβάνου από το 1992 έως το 1998 και ξανά από το 2000 μέχρι την παραίτησή του στις 20 Οκτωβρίου 2004. Ο Χαρίρι γεννήθηκε την 1η Νοεμβρίου 1944 στην πόλη Σιδώνα του Λιβάνου και καταγόταν από ταπεινή οικογένεια Σουνιτών Μουσουλμάνων. Τα μαθητικά και γυμνασιακά του χρόνια τα πέρασε στη γενέθλια πόλη του, ενώ σπούδασε αργότερα διοίκηση επιχειρήσεων στο Αραβικό Πανεπιστήμιο της Βηρυτού. Οι επιχειρηματικές δραστηριότητές του στη Σαουδική Αραβία και η στενή συνεργασία του με τον Σαουδάραβα βασιλιά Χαλίντ κατέστησαν τον Χαρίρι αποκλειστικό ανάδοχο όλων των κατασκευστικών έργων της σαουδικής βασιλικής οικογένειας.

Μαζί με τον Χαρίρι σκοτώθηκαν άλλα 22 άτομα, φρικτά διαμελισμένα και απανθρακωμένα (AP Photo)

Ο Χαρίρι ίδρυσε πολυκλαδική κατασκευαστική εταιρεία στη Σαουδική Αραβία, ενώ η επιχειρηματική σταδιοδρομία του ως κατασκευαστή μεγάλων έργων απογειώθηκε κατά την περίοδο της ραγδαίας πετρελαϊκής ανάπτυξης και της ανόδου της τιμής του πετρελαίου. Oι συνθήκες αυτές απέφεραν στον Χαρίρι σημαντικά οικονομικά οφέλη, έτσι ώστε να αναδειχθεί σε λίγα χρόνια σε ένα από τους μεγαλύτερους δισεκατομμυριούχους του κόσμου. Με τα συσσωρευμένα πλούτη του, ο Χαρίρι άρχισε βαθμιαία να αποκτά διεθνή επιχειρηματική αναγνώριση.  Ήταν στενότατος φίλος με τον πρώην Πρόεδρο της Γαλλίας Ζακ Σιράκ (Jacques Chirac).

Στον Χαρίρι οφείλεται και η μεταπολεμική ανοικοδόμηση της κατεστραμμένης Βηρυτού, μετά τον αδελφοκτόνο 15ετή εμφύλιο πόλεμο. Ο 60χρονος Χαρίρι είχε παραιτηθεί από το αξίωμα του τον Οκτώβριο του 2004 μετά από μια διαφωνία που είχε με τον πρόεδρο της χώρας Εμιλ Λαχούντ, ο οποίος υποστηριζόταν από τη Συρία. Ο Χαρίρι είχε ζητήσει τότε η Συρία να σταματήσει να παίζει το ρόλο της προστάτιδας δύναμης στον Λίβανο. Πριν πεθάνει ο Χαρίρι ήταν ένας από τους 100 πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο και ο τέταρτος πλουσιότερος πολιτικός. Παράλληλα είχε επικεντρώσει το ενδιαφέρον του σε πολλαπλά ανθρωπιστικά και φιλανθρωπικά έργα, επιδιώκοντας συγχρόνως την εκπαιδευτική αναμόρφωση της χώρας του.

Η βόμβα, που ειδήμονες υπολόγισαν σε 2,5 τόνους εκρηκτικών είχε τοποθετηθεί σε ένα βαν μάρκας Mitsubishi από βομβιστή αυτοκτονίας (AP photo)

Κονβόι θανάτου στην παραλιακή της Βηρυτού

Το 2005, την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου – όπως αναφέρουν σαρκαστικά κάποια δημοσιεύματα – ο πρώην πρωθυπουργός του Λιβάνου, ιδιαίτερα αγαπητός σε μεγάλη μερίδα των Λιβανέζων, σκοτώθηκε σε δολοφονική ενέδρα με εκρηκτικά.

Ωρα 12.56 μ.μ., και ο Χαρίρι κατευθυνόταν από τη Βουλή στην κατοικία του, όταν η αυτοκινητοπομπή του, αποτελούμενη από πέντε θωρακισμένες Mercedes, ανατινάχτηκε απέναντι από το παραλιακό ξενοδοχείο Σεν Τζορτζ (Saint George Hotel) της λιβανικής πρωτεύουσας. Ως εκρηκτική ύλη χρησιμοποιήθηκαν πάνω από 1200 κιλά μίγματος τροτύλης (ΤΝΤ) (τα δημοσιεύματα αναφέρουν μέχρι και 2.500 κιλά εκρηκτικών), που σχημάτισε στο οδόστρωμα άνοιγμα τριών μέτρων βάθους και δέκα μέτρων πλάτους.

Μαζί με τον Χαρίρι σκοτώθηκαν άλλα 22 άτομα, φρικτά διαμελισμένα και απανθρακωμένα, μεταξύ των οποίων ο στενός φίλος του και πρώην Υπουργός Εθνικής Οικονομίας Bassel Fleihan – ο οποίος επέζησε για άλλες 64 ημέρες, νοσηλευόμενος με βαριά εγκαύματα σε νοσοκομείο του Παρισιού – οι επτά σωματοφύλακές του και δεκατέσσερις περαστικοί πολίτες.

H έκρηξη ακούστηκε σε όλη τη Βηρυτό και κατέστρεψε τα πάντα σε ακτίνα ενός χιλιομέτρου (AP Photo)

Τόνοι εκρηκτικών σε ένα κρυμένο Mitsubishi

Η βόμβα, που ειδήμονες υπολόγισαν σε πάνω από έναν τόνο εκρηκτικών, είχε τοποθετηθεί σε ένα βαν μάρκας Mitsubishi και πυροδοτήθηκε από μη ταυτοποιημένο μέχρι στιγμής βομβιστή αυτοκτονίας.Ο Χαρίρι φεύγοντας από τη Βουλή έκανε μια στάση στο Café de l’Etoile και πήρε τον δρόμο της επιστροφής για την οικία του, ενώ η ομάδα των δολοφόνων του περίμενε υπομονετικά παρακολουθώντας το κονβόι που τον συνόδευε, κάτι που φαίνεται ότι είχαν κάνει και τις προηγούμενες ημέρες. Καθώς το αυτοκίνητο προσπερνούσε το ξενοδοχείο St George ο βομβιστής αυτοκτονίας πυροδότησε τα εκρηκτικά, τα οποία κατέστρεψαν τα πάντα σε ακτίνα ενός χιλιομέτρου. Το ξενοδοχείο St George μαζί με το Phoenicia υπήρξαν δύο από τα πιο εμβληματικά ξενοδοχεία της παραμυθένιας Βηρυτού των 60s.

Κρατήρας 10 μέτρων και ανυπολόγιστες ζημιές από την έκρηξη (AP Photo)

Η έκρηξη, από την τεράστια ποσότητα στρατιωτικού εκρηκτικού, δημιούργησε μια πύρινη μπάλα κόλασης. Ο Χαρίρι, λέγεται  ότι οδηγούσε το τρίτο όχημα και η βόμβα πυροδοτήθηκε δευτερόλεπτα αφού πέρασε από το σημείο μηδέν. Ολόκληρη η Βηρυτός άκουσε και ένιωσε το «χτύπημα». Πολλοί υπέθεσαν ότι πρόκειται για σεισμό. Η έκρηξη δημιούργησε κρατήρα 10 μέτρων μήκους. Ένα από τα πτώματα βρέθηκε 17 ημέρες μετά την έκρηξη, που τραυμάτισε 226 ανθρώπους.

Λέγεται ότι νωρίτερα τον ίδιο μήνα, ο στενός φίλος του Χαρίρι, Γάλλος πρόεδρος Ζακ Σιράκ τον είχε προειδοποιήσει για πιθανή απόπειρα εναντίον του. Άλλο ένα… σημάδι ήταν παρόμοια επίθεση στον πρώην πρωθυπουργό Marwan Hamade, που επέζησε παρά τρίχα τον Οκτώβριο του 2004.

Κάποια από τα κτίρια παραμένουν και σήμερα στην παραλιακή λεωφόρο της Βηρυτού για να θυμίζουν σε όλους την επίθεση και τη δολοφονία του γνωστού πολιτικού. Οι υποστηρικτές του Χαρίρι συνεχίζουν να επισκέπτονται το σημείο, όπου ένα άγαλμα δεν θα αφήσει να ξεχαστεί η δολοφονία ενός άνδρα που είχε να δώσει ακόμα πολλά.

Η επίθεση έγινε απέναντι από το παραλιακό ξενοδοχείο Saint George (AP Photo)
Το άγαλμα του Χαρίρι στο σημείο της έκρηξης θα θυμίζει για πάντα τη δολοφονία του (AP Photo)

Ο Χαρίρι ετάφη μαζί με τους σωματοφύλακές του σε ένα απέριττο χώρο δίπλα στο νεόκτιστο Τζαμί Μουχάμαντ Αλ-Αμίν (Muhammad Al-Amin Mosque) στην ιστορική Πλατεία των Μαρτύρων της Βηρυτού, το οποίο οικοδομήθηκε με κεφάλαια του ίδιου και εγκαινιάστηκε στις 17 Οκτωβρίου 2008 από το γιο του και νυν πρωθυπουργό του Λιβάνου Σαάντ Χαρίρι (Saad Hariri, γεν. 1970). Στην κηδεία του έκλαψαν 150.000 Λιβανέζοι φωνάζοντας «Έξω η Συρία» και κρατώντας με συγκίνηση τη λιβανέζικη σημαία.

150.000 κόσμος στην κηδεία του Χαρίρι με λιποθυμίες και συνθήματα «Έξω η Συρία» (AP Photo)
  • Οι έρευνες για τη δολοφονία κι η ανακοίνωση της απόφασης

Οι διαδικασίες για την απόδοση δικαιοσύνης για τη δολοφονία του πρώην πρωθυπουργού του Λιβάνου συνεχίζονται μέχρι και σήμερα από «Ειδικό Δικαστήριο του Λιβάνου» (Special Tribunal for Lebanon), το οποίο στις πρώτες δύο εκθέσεις του αναφέρεται ότι η κυβέρνηση και οι μυστικές υπηρεσίες της Συρίας συνδέονται με τη δολοφονία του. Τραγική ειρωνία είναι ότι σήμερα – λίγες ώρες μετά τη φονική έκρηξη στη Βηρυτό – αναμενόταν η ανακοίνωση της απόφασης για τους τέσσερις άνδρες, που κατηγορούνται για συμμετοχή στη βομβιστική επίθεση που είχε ως αποτέλεσμα να χάσει τη ζωή του ο Χαρίρι, το 2005.

Οι Μουσταφά Αμίν Μπαντρεντίν, Σαλίμ Τζαμίλ Αγιάς, Χουσεΐν Χασάν Ονεϊσί και Ασαντ Χασάν Σαμπρά, όλοι μέλη της Χεζμπολάχ του Λιβάνου, κατηγορούνται για συμμετοχή σε συνωμοσία με τρίτους και με στόχο, μέσω τρομοκρατικής ενέργειας, τη δολοφονία του Ραφίκ Χαρίρι, όπως αναφέρει το κατηγορητήριο.

Το Ειδικό Δικαστήριο για τον Λίβανο έκανε γνωστό σήμερα ότι θα αναβάλει την ανακοίνωση της απόφασής του μετά την καταστροφική έκρηξη που σημειώθηκε στο λιμάνι της Βηρυτού την Τρίτη. Η ανακοίνωση της απόφασης μετατέθηκε για τις 18 Αυγούστου «σε ένδειξη σεβασμού για τα αμέτρητα θύματα», ανέφερε το δικαστήριο που εδρεύει στην Ολλανδία.

Με πληροφορίες από: NYtimes.com, aljazeera.com, Wikipedia.