Το σχέδιο για τα προβληματικά δάνεια, οι επιπτώσεις και οι ωφέλειες στους ισολογισμούς των τραπεζών

Το σχέδιο για τα προβληματικά δάνεια, οι επιπτώσεις και οι ωφέλειες στους ισολογισμούς των τραπεζών

Τι γνωρίζουμε ως τώρα για το κόστος, την διάρκεια και το μέγεθος της μεγαλύτερης τιτλοποίησης κόκκινων δανείων στην Ελλάδα

Στην τελική ευθεία φαίνεται να μπαίνει το πλάνο μείωσης των προβληματικών δανείων των τραπεζών μέσω τιτλοποιήσεων με εγγύηση του ελληνικού δημοσίου. Στόχος είναι η σχετική νομοθεσία να ψηφιστεί το αργότερο στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου δίνοντας έτσι περιθώριο σε όσες τράπεζες το επιθυμούν να συμμετάσχουν στο ειδικό επενδυτικό όχημα (SPV) που έχει την κωδική ονομασία «Ηρακλής» πριν το τέλος του 2019.

  • Ο λόγος για τον οποίο η επιτάχυνση της δημιουργίας του SPV είναι σημαντική έχει να κάνει με την διενέργεια του τεστ αντοχής το καλοκαίρι του 2020 στο οποίο θα λάβει υπόψη του στοιχεία ισολογισμών με 31.12.2019.
  • Επομένως μια εμπροσθοβαρής ελάφρυνση προβληματικών δανείων (ΝPEs) θα βοηθούσε σε ένα επιτυχές και χωρίς αστερίσκους αποτέλεσμα κεφαλαιακής επάρκειας.
  • Ο αρχικός σχεδιασμός για το πλάνο μείωσης μέσω του «Ηρακλή» έχει διάρκεια ζωής 10 χρόνια και διαφορετικό κόστος για τις εγγυήσεις που θα δοθούν στο βάθος του χρόνου.

Με όσο πιο απλή γραφή γίνεται η διαδικασία της μείωσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων έχει ως εξής:

Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες θα έχουν την δυνατότητα να μειώσουν αθροιστικά τα κόκκινα δάνεια που έχουν στην ελληνική περίμετρο του ισολογισμού τους έως 30 δις ευρώ τιτλοποιώντας σε τρεις κατηγορίες ομολόγων το ρίσκο που θα αναλάβει ο κάτοχος τους. ToΕλληνικό Δημόσιο θα εγγυηθεί για την φερεγγυότητα ανάκτησης των 9 δις ευρώ που θα αποτελούν το senior κομμάτι των ομολόγων.

  • Λόγω του ότι η Ελλάδα δεν βρίσκεται σε επενδυτική βαθμίδα σε κανέναν από τους τρεις βασικούς διεθνής αξιολογητέςη ιδιαιτερότητα τιμολόγησης του κόστους που θα έχει η ετήσια εγγύηση οδήγησε στην υιοθέτηση του κόστους των ασφαλίστρων αθέτησης πληρωμής (CDS) του ελληνικού χρέους.

Για όσους έχουν καλή μνήμη τα CDS είχαν το 2012 έρθει για πρώτη φορά στο προσκήνιο ως ασφάλιστρα για την αποπληρωμή των ελληνικών κρατικών ομολόγων και είχαν πληρώσει κάποια καλά λεφτά σε όσους είχαν από την αρχή σπεύσει να ασφαλίσουν την θέση τους ή απλώς να στοιχηματίσουν εναντίον του ελληνικού αξιόχρεου.

Το κόστος για τα τρία πρώτα χρόνια εκτιμάται ότι θα κινηθεί στις 150 μονάδες βάσης (1,5%), επομένως αν η χρήση της εγγύησης καλύψει όλο το ποσό το μέγιστο ετήσιο δυνητικό κόστος για όλες τις τράπεζες είναι 135 εκατ. ευρώ. Από το τρίτο έτος και μετά θα υπάρχει κλιμακούμενη επιβάρυνση (Step up penalty) το οποίο στο τέλος της διάρκειας ζωής του πλάνου φθάνει το 7,5%.

  • Η κλιμάκωση στο κόστος αποτελεί και κίνητρο για τις τράπεζες να κινηθούν ταχύτερα στην πώληση των δανείων που αφορούν το seniorκομμάτι ώστε να αποφύγουν τις επιπλέον επιβαρύνσεις στα έσοδα τους.
  • Επισημαίνεται ότι στο σχήμα των τιτλοποιήσεων κάθε τράπεζα μπαίνει  ξεχωριστά  επομένως κάθε τίτλος έχει συγκεκριμένο αντίκρισμα.
  • Τα ομόλογα αυτά προς το παρόν φαίνεται ότι θα μείνουν στον ισολογισμό των τραπεζών αν και αργότερα μπορεί να δοθούν και σε ειδικούς επενδυτές .

Το δεύτερο τμήμα της τιτλοποίησης αφορά το ενδιάμεσο κομμάτι μεταξύ εγγυήσεων και προβλέψεων και εκτιμάται ότι θα κινηθεί κοντά στα 6,3 δις ευρώ. Τα mezzanine δεν έχουν εγγυήσεις έχουν όμως κόστος αφού θα αποτελέσουν μέρος των νέων κεφαλαιακών ζημιών που θα αναγκαστούν να εγγράψουν οι τράπεζες.

  • Μάλιστα οι ζημιές αυτές δεν θα αποτελούν την κλασσική μορφή των προβλέψεων που μας έχουν συνηθίσει οι πιστωτικές ζημιές καθώς σε αυτή την περίπτωση θα έπρεπε να περάσουν από την κατάσταση αποτελεσμάτων και να οδηγήσουν σε ζημιές που θα ενεργοποιούσαν την ρήτρα απομείωσης μετόχων (DTC) που συνεπάγεται η εμφάνιση ζημιών στην τελική γραμμή των μητρικών ισολογισμών.

Το κομμάτι των δανείων που βρίσκεται σε πρόβλεψη θα αποτελεί το 50% των 30 δις ευρώ και θα έχει πολύ χαμηλή ή και καθόλου αξία. Οι τίτλοι αυτοί ονομάζονται junior. Τόσο οι mezannine όσο και οι juniorτίτλοι θα πρέπει σε ποσοστό άνω του 50% να διατεθούν σε ιδιώτες ή επενδυτικά κεφάλαια προκειμένου να ενεργοποιηθεί η κρατική εγγύηση των senior τίτλων.

  • Όσο οι πωλήσεις τιτλοποιημένων χαρτοφυλακίων θα προχωρούν και οι τράπεζες θα εισπράττουν μέρος της αξίας τους θα μπορούν να αποπληρώνουν τους senior τίτλους μειώνοντας το κόστος  των εγγυήσεων.

Εφόσον ολοκληρωθεί η αποπληρωμή τους θα ξεκινήσει η πληρωμή των mezzanine με τις τράπεζες να αντιστρέφουν τις κεφαλαιακές ζημιές από την εισφορά των προβληματικών δανείων αναπληρώνοντας την καθαρή τους θέση αυξάνοντας τα εποπτικά κεφάλαια.

Αν οι τράπεζες καταφέρουν και εξοφλήσουν και τους τίτλους της μεσαίας διαβάθμισης τότε ότι περισσεύει θα δοθεί στους κατόχους των Junior τίτλων οι οποίοι θα έχουν και τις μεγαλύτερες αποδόσεις. Προσοχή όμως! Μόνο όμως στην περίπτωση που εξοφληθούν πλήρως οι δύο προηγούμενες κατηγορίες και μόνο αν υπάρξει όφελος που θα οδηγεί σε κέρδος έναντι των σχηματισμένων προβλέψεων.

  • Το βασικό πλεονέκτημα αυτού του πλάνου είναι ο αποχαρακτηρισμός των προβληματικών δάνειών από έντοκα στοιχεία ενεργητικού (RWA). Με αυτό τον τρόπο οι τράπεζες δέχονται μεν την ζημιά από την τίτλους μεσαίας διαβάθμισης στα κεφάλαια τους κερδίζουν όμως σε κεφαλαιακή επάρκεια καθώς το senior κομμάτι βγαίνει από την περίμετρο των δανείων που προσμετρώνται ως RWA μειώνοντας το λόγο των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Η συνθήκη αυτή δεν έχει οριστικοποιηθεί ακόμα -υπάρχουν σκέψεις να δοθεί κάποιου είδους μικρότερη στάθμιση σε όσα δάνεια τιτλοποιηθούν- και θα αποτελέσει την βασικότερη παράμετρο στο αν τελικά το σχήμα θα κερδίσει την εμπιστοσύνη των τραπεζων και ακολούθως των επενδυτών.

MANOΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ 

στο ΚΕΦΑΛΑΙΟ του Σαββάτου 27/10