Tο Ισραήλ παραχώρησε την ηγεσία στα ενεργειακά της Αν. Μεσογείου στην Αίγυπτο!

Δεν γνωρίζω σε πιο βαθμό αναγνωρίζουν σε Λευκωσία και Αθήνα πόσο βαθιά πολυεπίπεδη και μακρόχρονη είναι η συνεργασία ανάμεσα σε Αίγυπτο και Ισραήλ σε ζητήματα ενέργειας, και πώς το Ισραήλ έχει εδώ και κάποια χρόνια (2008) λάβει τη στρατηγική απόφαση να αναγάγει την Αίγυπτο ως την κυρίαρχη ενεργειακή δύναμη στην περιοχή.

Γράφει ο ΜΑΡΙΟΣ ΕΥΡΥΒΙΑΔΗΣ
ΠΗΓΗ: ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ Κύπρου

Η ισραηλινή αυτή απόφαση είναι μια κατεξοχήν πολιτική απόφαση, κίνητρο της οποίας είναι η ασφάλεια του εβραϊκού κράτους. Το Ισραήλ θα έχει πολλαπλά οικονομικά οφέλη –σε δισεκατομμύρια– από την απόφαση να «παραδώσει» την πρωτοκαθεδρία σε ενεργειακά ζητήματα στο Κάιρο.

Αλλά το κίνητρο για την απόφαση δεν είναι οικονομικό. Οι Ισραηλινοί ταγοί γνωρίζουν ποιες είναι οι προτεραιότητες του εβραϊκού κράτους. Προέχει πάντοτε η ασφάλειά του. Και η ασφάλεια του υπαγορεύει όχι μια «ψυχρή ειρήνη» με την Αίγυπτο, αλλά μια συνεργατική ειρήνη με ίσους όρους.

Η ανακάλυψη σημαντικών ποσοτήτων υδρογονανθράκων στις γειτνιάζουσες Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες των δυο κρατών την τελευταία δεκαετία προσέφερε ευκαιρία και κίνητρα τα οποία τα δυο κράτη δεν άφησαν ανεκμετάλλευτα. Υπογραμμίζεται εδώ πως η Ιερουσαλήμ διαχειρίστηκε ευρηματικά, επικίνδυνες εξελίξεις όπως π.χ. τη λεγόμενη Αραβική Άνοιξη χωρίς ζημιά, κυρίως, στις ζωτικές της σχέσεις με το Κάιρο.

Τα τελευταία χρόνια το Ισραήλ χρησιμοποιεί την ενέργεια ως καταλύτη για να οικοδομήσει με την Αίγυπτο μια συνεργατική και μη αναστρέψιμη ειρήνη. Και η ανάδειξη της Αιγύπτου (που διαθέτει ήδη τις αναγκαίες ενεργειακές δομές και αγωγούς –Arab Gas Pipeline– που φθάνουν μέχρι τον Λίβανο και τη Συρία), ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου, εντάσσεται στη λογική αυτή.

Η συνεργατική και μη ανατρέψιμη αυτή ειρήνη εδράζεται σε σημαντικές διμερείς και πολυμερείς συμφωνίες –διακρατικές και ιδιωτικές– που είναι κατοχυρωμένες από το ιδιωτικό εμπορικό και διεθνές δίκαιο. Οι μακρόχρονες αυτές συμφωνίες παράγουν ήδη σημαντικά οφέλη για τις δυο χώρες, με την ειρήνη να είναι το πιο σημαντικό αγαθό. (Σε βάθος χρόνου στόχος είναι η ανάδειξη της Αιγύπτου σε παγκοσμίου εμβέλειας ενεργειακό κόμβο, κάτι εφικτό λόγω γεωγραφίας και της διώρυγας του Σουέζ).

Στο αραβο-ισραηλινό μέτωπο δεν μπορεί να υπάρξει πόλεμος χωρίς την Αίγυπτο και ειρήνη χωρίς τη Συρία, είχε πει κάποτε ο Κίσινγκερ. Και η λογική της ειρήνης στο Καμπ Ντέιβιντ του 1979 ανάμεσα σε Αίγυπτο και Ισραήλ, που διαπραγματεύτηκε ο Κίσινγκερ, είχε πίσω της το παραπάνω σκεπτικό. Η Αίγυπτος βγήκε από την εξίσωση πολέμου με το Ισραήλ κερδίζοντας την επιστροφή της χερσονήσου του Σινά, ενώ τα δυο κράτη κέρδισαν μια αναμεταξύ τους «ψυχρή ειρήνη».

Κάνω την παραπάνω αναφορά διότι μετά από 40 χρόνια, και δυο φορές σε σύντομο χρονικό διάστημα, ο Υπουργός Ενέργειας του Ισραήλ, Yuval Steintz, αναφέρθηκε στην ενεργειακή συνεργασία Αιγύπτου και Ισραήλ ως την πιο σημαντική πράξη (deal) ανάμεσα στις δυο χώρες από το 1979.

Συγκεκριμένα αναφέρθηκε στον Φεβρουάριο του 2018 (23/2/18, «Financial Times») όταν οι γνωστές εταιρείες Noble και Delek ανακοίνωσαν συμφωνία να προμηθεύσουν την Dolphinus Holdings of Egypt με υγραέριο αξίας 15 δισ. δολλάρια για τα επόμενα 10 χρόνια. Και ξανά πάλι 14 Ιανουαρίου του 2019 (Reuters, 14/1/2019) όταν ανακοινώθηκε πανηγυρικά στο Κάιρο η δημιουργία του Eastern Mediterranean Gas Forum (EMGF) με Γραμματεία στην Αίγυπτο.

Συμμετέχοντα μέλη υπήρξαν οι Υπουργοί Ενέργειας Αιγύπτου, Ισραήλ, Ιορδανίας, Ελλάδας, Κύπρου και της Παλαιστινιακής Αρχής. Επανέλαβε και τότε ο Υπουργός Ενέργειας του Ισραήλ: «Αυτή είναι η πιο σημαντική συνεργασία μεταξύ Αιγύπτου και Ισραήλ από την υπογραφή της συνθήκης ειρήνης πριν 40 χρόνια.» («Τhis is the most significant cooperation between Egypt and Israel since the signing of the peace treaty 40 years ago», Reuters, 14 January 2019).

Η θεσμική συνεργασία Αιγύπτου-Ισραήλ ξεχωρίζει διότι σηματοδοτεί κάτι συγκεκριμένο, σημαντικό και καινοτόμο για την Ανατολική Μεσόγειο. Αίγυπτος και Ισραήλ αποτελούν τα ποιο ισχυρά κράτη της περιοχής. Τρίτοι δεν μπορούν να παρέμβουν στους σχεδιασμούς τους. Και υπογραμμίζω εδώ πως η 40χρονη συμφωνία ειρήνης μεταξύ τους διατηρείται παρά τα μύρια κύματα που έχει περάσει, διότι εξυπηρετεί τα αμοιβαία συμφέροντά τους. Θρησκευτικές και πολιτικές ιδεοληψίες δεν έχουν πέραση. Και οι σχέσεις ενδυναμώνονται με τη διαφαινόμενη συνεργατική ειρήνη, η οποία οικοδομεί μη αναστρέψιμες καταστάσεις.

ΚΑΙ ΑΘΗΝΑ ΚΑΙ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΝΑ ΑΝΑΔΕΙΞΟΥΝ ΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ

Πρόσφατα ανακοινώθηκε πως στις 2 Ιανουαρίου 2020 θα υπογραφεί στην Αθήνα, Διακρατική Συμφωνία από τον Πρωθυπουργό της Ελλάδας, Κυριάκο Μητσοτάκη, τον Πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, και τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Αναστασιάδη, για τον ενεργειακό αγωγό EastMed. Σύμφωνα με ανακοίνωση του Μεγάρου Μαξίμου «η Συμφωνία θα ολοκληρωθεί και με την υπογραφή της από την Ιταλία».

Στο πλαίσιο της δικής μου ανάλυσης ο αγωγός EastMed καθώς επίσης και το Eastern Mediterranean Gas Forum, πρέπει να γίνουν αντιληπτά ως δευτερεύοντα και συμπληρωματικά εργαλεία των διμερών ενεργειακών συμφωνιών Αιγύπτου-Ισραήλ. Η επιτυχία τους, που θα ισχυροποιήσει Κύπρο και Ελλάδα, συναρτάται με την ανάδειξη της πρωτοκαθεδρίας της Αιγύπτου στα ενεργειακά δρώμενα της Ανατολικής Μεσογείου, πάντοτε σε αγαστή συνεργασία με το Ισραήλ.

Συνεπώς Λευκωσία και Αθήνα θα πρέπει να αναγάγουν ως ένα αξίωμα της εξωτερικής τους πολιτικής την ανάδειξη της Αιγύπτου ως του ενεργειακού κόμβου της περιοχής, στη βάση πολιτικών –όπως το Ισραήλ– και όχι των όποιων οικονομικών κριτηρίων. Μια ενεργειακά κυρίαρχη Αίγυπτος σε συνεργασία με το Ισραήλ θα καθορίζουν τους όρους του παιγνιδιού στην Ανατολική Μεσόγειο βάσει διεθνώς αναγνωρισμένων κανόνων.

Έτσι θα παράγεται και θα διασφαλίζεται η ειρήνη στην περιοχή. Και στην οποία η Τουρκία θα πρέπει να προσαρμοστεί, διότι δεν θα μπορεί να απειλεί, αναμένοντας αποτελέσματα, κράτη όπως είναι η Αίγυπτος και το Ισραήλ.