Το Δευτεριάτικο ημερολόγιο του μικρομέτοχου (15 Μαρτίου 2020)

Σκίτσο του Ανδρέα Πετρουλάκη (14.06.20)

ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΕΤΡΟΥΛΑΚΗΣ

Μόνο όποιος μπορεί

Κύριο Αρθρο

 

ΚΥΡΙΟ ΑΡΘΡΟ

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξελέγη με εντολή να προχωρήσει σε γενναίες μεταρρυθμίσεις. Μέχρι στιγμής έχει αποδείξει ότι είναι ένας ικανός διαχειριστής, ακόμη και πολύ δύσκολων κρίσεων.

Το μεταρρυθμιστικό σχέδιο παραμένει, όμως, ανεκπλήρωτο σε κρίσιμους τομείς, όπως είναι οι ιδιωτικοποιήσεις ζημιογόνων ΔΕΚΟ και το ασφαλιστικό, μεταξύ άλλων.
Τώρα είναι πια σαφές ποιος «τραβάει»· ποιος είναι εμπράκτως υπέρ των μεταρρυθμίσεων και ποιος κατά. Οι αλλαγές πρέπει να γίνουν τώρα. Μεθαύριο θα είναι αργά!


ΒΗΜΑτοδότης

Πολλά λέγονται και γράφονται αυτές τις ημέρες για την παρονοϊκή, όπως αποδεικνύεται – αποτέλεσμα ψευδών εντυπώσεων και παρεπόμενων αντιζηλιών κατά τα φαινόμενα -, επίθεση με βιτριόλι στην Καλλιθέα εναντίον μιας νέας και όμορφης γυναίκας από μια επίσης όμορφη κοντοχωριανή της.

  • Εκείνο που είναι άγνωστο και μη καταγεγραμμένο είναι το γεγονός ότι στις έρευνες για την αποκάλυψη της δράστιδος συμμετείχε προσωπικά, με ένταση και καθημερινό άγχος, ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης.

Οπως μας μεταφέρουν έγκυρες και αξιόπιστες πηγές, ο υπουργός δεν έδειξε απλά το ενδιαφέρον του για την εξυχνίαση του ερχόμενου από το βαθύ παρελθόν εγκλήματος, αλλά σχεδόν προΐστατο των ερευνών.

  • Υπεδείκνυε πρακτικές και μεθόδους ιχνηλάτησης των διαδρομών της δράστιδος από το Παγκράτι μέχρι το σημείο της επίθεσης, όπως και τεχνικές αποκάλυψης των τηλεφωνικών συνδιαλέξεών της αλλά και συμμετοχής και συνάντησής της με το θύμα στα social media.

Οταν μετά την αποκάλυψη ρωτήθηκε προς τι η τόσο έντονη ενασχόλησή του, απάντησε απλά ότι παρακινήθηκε από το εντυπωσιακά έντονο ενδιαφέρον της κοινής γνώμης και την ανατριχίλα που προκάλεσε ιδιαιτέρως στις γυναίκες.

**********

Τα εισαγόμενα κρούσματα της Ξάνθης

Από τη Μύκονο και τα μπιτσόμπαρα της Παραλιακής τα περιμέναμε τα καλοκαιρινά κρούσματα του κορωνοϊού και από τον μακρινό και άσημο Εχίνο της Ξάνθης μας προέκυψαν, όπου και επιβλήθηκαν ήδη έκτακτα μέτρα προς αποτροπή διάδοσης του ιού.

  • Η νέα εστία, που ανάγκασε την εσπευμένη επίσκεψη των κ.κ. Τσιόδρα και Χαρδαλιά στη σχεδόν παραμεθόριο ζώνη δεν είναι τόσο νέα. Και το κυριότερο, έχει την εξήγησή της, η οποία είναι άγνωστη στο ευρύ κοινό.
  • Οπως μας αποκάλυψε το επιτελείο της Προέδρου της Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου, που πρόσφατα επισκέφτηκε την ευρύτερη περιοχή, οι νεότεροι κάτοικοι των χωριών του Δήμου Μύκης και του Εχίνου συγκεκριμένα απασχολούνται εποχικά στη Βόρεια Ευρώπη και ιδιαιτέρως σε φυτείες λουλουδιών της Ολλανδίας και στα ναυπηγεία της Γερμανίας στη Βόρεια Θάλασσα.

Εργάζονται σκληρά εκεί, πάνω από 12 ώρες τη μέρα, μένουν σε εργατικούς οικισμούς και απολαμβάνουν καθαρές αμοιβές περίπου 2.500 ευρώ μηνιαίως. Γεγονός που έχει επιτρέψει την οικονομική αναβάθμιση των Πομακοχωριών τα τελευταία χρόνια, αλλά και εξηγεί τα επαναλαμβανόμενα κρούσματα εισαγόμενου κορωνοϊού στην περιοχή.

  • Ως γνωστόν, η πανδημία ήταν και είναι δυναμικά παρούσα τόσο στη Γερμανία όσο και στην Ολλανδία. Περιττό να σημειώσουμε ότι η επάνοδος των εποχικά εργαζομένων στη Βόρεια Ευρώπη συνέπεσε χρονικά με το Ραμαζάνι και τις οικογενειακές συναθροίσεις που τα ήθη και έθιμα της μουσουλμανικής γιορτής απαιτούν.

Από αυτή την άποψη, οι πάντα ανήσυχοι κ.κ. Τσιόδρας και Χαρδαλιάς θεωρούν την κατάσταση αντιμετωπίσιμη και τα κρούσματα ιχνηλάσιμα. Ωστόσο, ανεξαρτήτως πώς, το πρώτο τοπικό lockdown είναι γεγονός. Μένει τώρα να δούμε τι θα γίνει με το άνοιγμα των αεροδρομίων.

********

Οι εκλογές απομακρύνονται …

Κάτι τέτοια γεγονότα βεβαίως αναστατώνουν την κυβέρνηση, αναιρώντας τις όποιες σκέψεις για εκλογές. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Πρωθυπουργός αναγκάστηκε να δηλώσει κατηγορηματικά από το Φόρουμ των Δελφών αυτή τη φορά ότι δεν συντρέχει λόγος πρόωρης προσφυγής στις κάλπες.

  • Είχε προηγηθεί βεβαίως, ως άλλος υποβολέας, ο Στέφανος Μάνος, ο οποίος χαρακτήρισε την απλή αναλογική νάρκη της πολιτικής σταθερότητας, προτρέποντας τον Πρωθυπουργό να κάνει τώρα εκλογές, που η οικονομία παραμένει ημιθανής, ώστε να απελευθερωθεί μετά και να κερδίσει το στοίχημα της ανάκαμψης και της ανάπτυξης απαλλαγμένος από πολιτικούς κινδύνους.
  • Με τη διαφορά ότι τέτοιες πρωτοβουλίες είναι επικίνδυνες και η έκβασή τους αβέβαιη, παρά τη σημερινή δημοσκοπική υπεροχή. Οπότε μάλλον ας τις ξεχάσουν και οι όποιοι υποβολείς.

******

Ο ανασχηματισμός πλησιάζει

Αλλά αν οι εκλογές «θάβονται» στο μέτωπο κατά του κορωνοϊού, δεν συμβαίνει το ίδιο με τον ανασχηματισμό. Οι πληροφοριοδότες μου επιμένουν ότι ο Πρωθυπουργός έχει καταλήξει, έχει αποτιμήσει τα πρόσωπα και βεβαίως έχει λάβει τις αποφάσεις του. Δηλαδή σε ποιες περιοχές θα επέμβει και πόσο δυναμικές θα είναι οι αλλαγές που θα επιφέρει. Χρονικά τον τοποθετεί είτε στα μέσα Ιουλίου, είτε στις αρχές του Σεπτεμβρίου.

  • Εκτός κι αν τον προκαλέσουν με τις πράξεις τους συγκεκριμένοι υπουργοί και αναγκαστεί να επισπεύσει τις αλλαγές. Του Γεραπετρίτη πάντως του «ξέφυγε» στο Φόρουμ των Δελφών ότι «ο ανασχηματισμός θα είναι διορθωτικός».
  • Ωστόσο άλλες πηγές επιμένουν ότι θα είναι κάτι παραπάνω από διορθωτικός και θα επιφυλάσσει εκπλήξεις. Εκείνο πάντως που θεωρείται σχεδόν βέβαιο είναι ότι θα αναδομηθεί πλήρως το υπουργείο Τουρισμού, καθώς θεωρείται ότι οι εκεί υπεύθυνοι μόνο περίφημα δεν τα πήγαν..

*******

Και μια και αναφέρθηκα στον τουρισμό, οφείλω να σας ενημερώσω ότι οι ξενοδόχοι κάθονται σε αναμμένα κάρβουνα. Αναμένουν και προσβλέπουν στο άνοιγμα των αεροδρομίων, αλλά ταυτόχρονα τρομάζουν για τις όποιες συνέπειες και περιπλοκές που μπορεί να προκαλέσει.

  • Πάντως η εμβληματική «Μεγάλη Βρεταννία» θα ανοίξει την πρώτη εβδομάδα του Ιουλίου, όπως βεβαιώνουν οι υπεύθυνοι του ξενοδοχείου. Και θα ανοίξει για λόγους καθαρά συμβολικούς. Οι οικονομικές προϋποθέσεις, όπως επιμένουν, δεν πληρούνται. Γενική είναι η πεποίθηση για τα μεγάλα ξενοδοχεία της Αθήνας πως αν πετύχουν πληρότητες της τάξης του 10% τον Ιούλιο, οι υπεύθυνοι θα είναι ευτυχείς. Ιδωμεν..

*******

Η Βad Bank του Γ. Στουρνάρα

  • Στις τράπεζες, μπορώ να σας βεβαιώσω, ότι προετοιμάζονται γεγονότα και εξελίξεις. Μετά τη συμφωνία για μαζικές τιτλοποιήσεις δανείων που κατάφερε, εν μέσω πανδημίας, ο Φωκίων Καραβίας της Eurobank, που περιορίζουν σημαντικά το βάρος των ‘κόκκινων δανείων, τη σκυτάλη παίρνουν οι κ.κ. Ψάλτης και Μυλωνάς, οι οποίοι αναμένεται να κινηθούν αναλόγως.

Παρά ταύτα, ο διοικητής της Τράπεζας Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας δεν εγκαταλείπει τα σχέδιά του για τη δημιουργία Βad Bank. Αντιθέτως επισπεύδει και ήδη ενεργοποίησε τις σχετικές διαδικασίες για τη δημιουργία της. Ηδη απέστειλε σε διεθνώς αναγνωρισμένους οίκους προσκλήσεις εκδήλωσης ενδιαφέροντος και αναμένει σχετικές προσφορές, τις οποίες κατά τα φαινόμενα και θα λάβει σύντομα.

  • Ο ίδιος, όταν ερωτάται γιατί επιμένει, απαντά ότι οι αβεβαιότητες της περιόδου είναι τέτοιες που επιβάλλεται εκ των πραγμάτων να είναι κατατεθειμένα στο τραπέζι περισσότερα από ένα εργαλεία. Και πως ο ίδιος δεν θέλει να αφήσει τίποτε στην τύχη.

Η αλήθεια είναι πάντως ότι τις τελευταίες ημέρες τα διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία μετέδωσαν ότι ανάλογες κινήσεις για δημιουργία μιας πανευρωπαικής «κακής τράπεζας» προετοιμάζει και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προκειμένου να απορροφήσει τα νέα κόκκινα δάνεια της εποχής του κορωνοϊού. Είναι η εποχή όντως γεμάτη εκπλήξεις και αναθεωρήσεις. Περιττό να σημειώσουμε ότι μέχρι πριν από λίγους μήνες στη Φρανκφούρτη δεν ήθελαν καν να ακούσουν για τέτοιες επιλογές.

Δύσκολο το «rebranding»

Μετά την καμπάνια του τουρισμού για το ελληνικό καλοκαίρι που είναι «state of mind», περιμένουμε όλοι με ανυπομονησία το άλλο μεγαλεπήβολο σχέδιο επαναλανσαρίσματος της χώρας, το περίφημο «rebranding» της Ελλάδας. Βέβαια μαθαίνω ότι δεν έχει ακόμη ξεκινήσει το εν λόγω project και αναρωτιέμαι γιατί. Κατά μία εκδοχή υπάρχουν διαφωνίες μεταξύ των κυβερνητικών υπευθύνων και των ιδιωτών χορηγών. Οι τελευταίοι φαίνεται πως έχουν ισχυρές απόψεις για την όλη επιχείρηση και είναι αρκούντως διεκδικητικοί. Ελπίζω να μην οδηγηθούμε σε ναυάγιο αυτής της ιδιότυπης συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

  • Εγραφα την προηγούμενη εβδομάδα για τα δύο Προεδρικά Διατάγματα (αρ. 35 και 36 12/3/2020) που υπέγραψε ο απελθών Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος. Θυμίζω ότι με αυτά καθιερώθηκε η 17η Μαρτίου ως ημέρα κήρυξης της Επανάστασης, και άρα τοπική αργία για την Ανατολική και τη Δυτική Μάνη. Αυτό το ιστορικό κατόρθωμα, ο κ. Παυλόπουλος δεν το πέτυχε μόνος του. Την παραμονή της ολοκλήρωσης της θητείας του, μέσα σε 24 ώρες, σημειώθηκε μια ανεπανάληπτη κινητοποίηση του κρατικού μηχανισμού. Συγκεκριμένα στις 12 Μαρτίου, η Γενική Γραμματεία Νομικών και Κοινοβουλευτικών Θεμάτων διαβίβασε στο Συμβούλιο της Επικρατείας τα σχέδια των δύο Προεδρικών Διαταγμάτων.

Τα διαβιβαστικά έγγραφα πρωτοκολλήθηκαν αυθημερόν στο ανώτατο δικαστήριο, το οποίο αμέσως γνωμοδότησε θετικά για τα προταθέντα Διατάγματα αποφαινόμενο ότι βρίσκουν έρεισμα στην κείμενη νομοθεσία. Στη συνέχεια, υπέγραψαν τα Διατάγματα ο υπουργός Εσωτερικών Τάκης Θεοδωρικάκος και ο υφυπουργός Οικονομικών Θεόδωρος Σκυλακάκης. Την ίδια ημέρα (12 Μαρτίου) τα Διατάγματα προωθήθηκαν στο Εθνικό Τυπογραφείο και δημοσιεύθηκαν στο ΦΕΚ. Να ευχηθώ αυτή η αστραπιαία, «επιτελική», κινητοποίηση διοικητικών και δικαστικών οργάνων της χώρας να μην εξαντληθεί στα Διατάγματα του κ. Παυλόπουλου


Στέφανος Κασιμάτης ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ

Το κόστος του μαξιμαλισμού

ΕΤΙΚΕΤΕΣ: ΦAΛHPEYΣ

Οι τίτλοι της είδησης για τις πρόσφατες δηλώσεις του υπουργού Αμύνης της Τουρκίας, όπως παρουσιάστηκε από τα δικά μας ΜΜΕ, είχαν όλοι τους σχεδόν το ρήμα «προκαλεί». Φαίνεται ότι οι περισσότεροι από εμάς θεωρήσαμε ότι ο Ακάρ μάς προκαλεί, όταν υποστηρίζει ότι «δεν είναι μαθηματικά βολικό», για την Ελλάδα, να επιχειρήσει στρατιωτική αναμέτρηση με την Τουρκία.

  • Καταλαβαίνω πολύ καλά την οδύνη αυτού του θυμού: είναι επειδή –δυστυχώς– ο Ακάρ έχει δίκιο και μέσα μας το ξέρουμε, ανεξαρτήτως του πατριωτισμού μας και των ευγενών προθέσεών μας για αυτοθυσία.

Θα έλεγα μάλιστα –διατρέχοντας τον κίνδυνο να σας ενοχλήσω– ότι η επίμαχη δήλωση του Ακάρ ήταν μάλλον μια προειδοποίηση, που διατυπώθηκε χωρίς υπεροψία και μάλιστα ανταποκρινόταν στις επιθυμίες της πλειοψηφίας της ελληνικού λαού.

  • Το λέω, επειδή μόλις την προηγουμένη των «προκλητικών» δηλώσεων Ακάρ είχε δημοσιευθεί στην Ελλάδα εγκυρότατη δημοσκόπηση, βάσει της οποίας το 56% (!) των ερωτηθέντων προκρίνει τη «στρατιωτική λύση» με την Τουρκία.
  • Γιατί, λοιπόν, να μην ερωτηθεί από κάποιο δημοσιογράφο ο Ακάρ στη συνέντευξη Τύπου που έδωσε και γιατί να μη δώσει τη συγκεκριμένη απάντηση; Επειδή διάβασα τις πλήρεις δηλώσεις του Τούρκου υπουργού, μιαν ελαφρά και συγκρατημένη ειρωνεία τη διακρίνω στο ύφος του. Πρόκληση, όμως, στην επίμαχη δήλωση δεν βλέπω.

Στη δημοσκόπηση που προανέφερα, με διασκεδάζει πολύ η αθωότητα που κρύβει η διατύπωση «στρατιωτική λύση», την οποία επιλέγει το 56% των ερωτηθέντων. Εφόσον δοθεί με στρατιωτικά μέσα, λύση θα είναι οπωσδήποτε!

  • Δεν πρόκειται όμως να είναι λύση που θα μας ικανοποιήσει· και το χειρότερο είναι ότι η ταπείνωση της ήττας θα δηλητηριάσει για πάρα πολλά χρόνια την πολιτική ζωή, συνεπώς και την οικονομία, καθώς και τις προοπτικές κοινωνικής προόδου.

Θα είναι, κατά κάποιον τρόπο, σαν να ανοίγουμε την πληγή του Κυπριακού στην ελληνική επικράτεια. Ποιος τρελός θα το διάλεγε αυτό και για χάρη ποιας δόξας, μου λέτε;

  • Αν θέλουμε να συζητήσουμε ρεαλιστικά τις τουρκικές αμφισβητήσεις στο Αιγαίο, τις συστηματικές προκλήσεις, όλη αυτή τη διαρκή απειλή της ελληνοτουρκικής έντασης και τις αβεβαιότητες που προξενεί για τις προοπτικές του μέλλοντός μας, πρέπει να παραδεχθούμε ότι ο βασικός λόγος που μας εμποδίζει να διευθετήσουμε δικαστικά, στη Χάγη, τις ελληνοτουρκικές διαφορές ως προς τις θαλάσσιες ζώνες, είναι ο μαξιμαλισμός της θέσης μας για το Καστελλόριζο.

Βάσει της υπάρχουσας νομολογίας, η θέση μας δεν στέκεται: παντού στον κόσμο όπου υπάρχουν αντίστοιχα θέματα διευθετούνται συμβιβαστικά. Εντέλει, είναι και παράλογο εκ μέρους μας να διεκδικούμε κάτι τέτοιο στα σοβαρά. Μπορεί να είναι ωραίο, ηρωικό και μεγαλειώδες! Δεν έχω αντίρρηση – πάντως, παράλογο είναι και οδηγεί μόνο στην αντιπαράθεση.

  • Αλλωστε, κάποιον ανάλογο συμβιβασμό δεν κάναμε με τους Ιταλούς, προκειμένου να υπογραφεί η πρόσφατη συμφωνία; Τι μας εμποδίζει να κάνουμε το ίδιο και με τους Τούρκους, εφόσον συμφωνούν σε δικαστική διευθέτηση; (Εκτός από το ότι συμβαίνει να είναι Τούρκοι, βέβαια…)Η επιμονή μας σε έναν ανεδαφικό μαξιμαλισμό στο Καστελλόριζο μας κοστίζει σε ευημερία. Η χρόνια ελληνοτουρκική «κατάσταση» στο Αιγαίο είναι από τους βασικότερους ανασχετικούς παράγοντες στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων, χωρίς τις οποίες σοβαρή ανάπτυξη δεν μπορεί να υπάρξει.

Το γεγονός, ωστόσο, ότι ανάλογες παραχωρήσεις έγιναν προς την ιταλική πλευρά, με προϊδεάζει ότι η προσφυγή στη Χάγη με την Τουρκία για το Αιγαίο μπορεί να είναι η κατεύθυνση την οποία ακολουθεί η κυβέρνηση, χωρίς να το διατυμπανίζει.

Από την άλλη, ωστόσο, υπάρχει το «Σχίσμα του 2004» στην εξωτερική πολιτική μας, όταν η τότε κυβέρνηση (της Ν.Δ. επίσης…) ουσιαστικά απέσυρε την Ελλάδα από τη διαδικασία του Ελσίνκι, βάσει της οποίας η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας συνδεόταν με την προσφυγή στη Χάγη για τις θαλάσσιες ζώνες.

  • Η λαϊκή Δεξιά ταυτίστηκε πλήρως με τη βαθιά αποστροφή για την πολιτική του Ελσίνκι και, είτε μας αρέσει είτε όχι, το μεγαλύτερο κομμάτι της Ν.Δ. σήμερα είναι αυτή ακριβώς η λαϊκή Δεξιά.

Δεν ξαφνιάζομαι, λοιπόν, όταν υποδαυλίζουν τον τσαμπουκά με την Τουρκία και μέλη της κυβέρνησης, που ενδεχομένως να απηχούν την αποστροφή τους για το Ελσίνκι. Φέρ’ ειπείν, ο αξιαγάπητος υπουργός Εθνικής Αμύνης, ο οποίος ερωτάται από δημοσιογράφο, «αν είμαστε έτοιμοι ακόμα και για μια στρατιωτική λύση, όπως ανέφερε ο σύμβουλος του πρωθυπουργού κ. Διακόπουλος», και αυτός συμφωνεί ενθουσιωδώς: «Ακριβώς! Είπε ότι προετοιμαζόμαστε για όλα τα ενδεχόμενα. Μέσα σε όλα τα ενδεχόμενα συμπεριλαμβάνονται ασφαλώς και η στρατιωτική εμπλοκή» κ.λπ.

Βέβαια, είναι πολύ πιθανό η συγκεκριμένη θέση να μην επιδέχεται την πολιτική ερμηνεία που της αποδίδω. Να μην επιδέχεται, τολμώ να πω, καμία απολύτως ερμηνεία, αφού πρόκειται για τον Ν. Παναγιωτόπουλο…Για περισσότερη αρθρογραφία, γίνετε συνδρομητής στην έντυπη Καθημερινή.

Έντυπη ΚΑΘΗ


Το DNA των Πελοποννησίων: Δικαιώνουν τον Φαλμεράιερ οι πρόσφατες έρευνες;

Το DNA των Πελοποννησίων: Δικαιώνουν τον Φαλμεράιερ οι πρόσφατες έρευνες;

Η ερευνητική εργασία 14 επιστημόνων με επικεφαλής τον αείμνηστο Γ. Σταματογιαννόπουλο για τη γενετική δομή των πελοποννησιακών πληθυσμών (2017)- Οι Μανιάτες και οι Τσάκωνες- Έφτασαν ποτέ οι Μυκηναίοι στη Σουηδία;

  • Στη θεωρία του Jacob Philipp Fallmerayer για τη φυλετική καταγωγή των σύγχρονων (με εκείνον) Ελλήνων, αφιερώσαμε δύο άρθρα μας στις 18/6/2017 και στις 2/7/2017 στα οποία αναφερθήκαμε διεξοδικά τόσο στις θεωρίες του Φαλμεράιερ όσο και στις απαντήσεις στους ανιστόρητους ισχυρισμούς του που έλαβε στη συνέχεια. Θα αναρωτηθούν πολλές και πολλοί πάλι με τον Φαλμεράιερ θα ασχοληθείτε; Δεν ξεκαθάρισαν τα πράγματα ότι δεν στέκει τίποτα απ’ όσα γράφει;

Στο τέλος του άρθρου της 18/6/2017 αναφέραμε τα εξής: ‘’…ενώ πολύ πρόσφατα ανακαλύφθηκε ότι το DNA των σημερινών κατοίκων της Πελοποννήσου σε ποσοστό μεταξύ 0,2 ως και 14,4% είναι ίδιο με εκείνο των Σλάβων. Περισσότερο ταιριάζει με εκείνο των Ιταλών και των Σικελών’’. Η έρευνα αυτή μόλις είχε δημοσιευθεί στο ‘’European Journal of Human Genetics (2017)’’. Ο πρωτότυπος τίτλος της στα αγγλικά είναι: «Genetics of the peloponnesean populations and the theory of extinction of the medieval peloponnesean Greeks’’ (Γενετική των πελοποννησιακών πληθυσμών και η θεωρία της εξαφάνισης των Πελοποννήσιων Ελλήνων της μεσαιωνικής περιόδου). Η έρευνα αυτή έγινε από 14 Έλληνες και ξένους επιστήμονες με επικεφαλής τον αείμνηστο καθηγητή Γενετικής και Ιατρικής Γεώργιο Σταματογιαννόπουλο (1934-2018).

  • Οι 12 από τους 14 επιστήμονες δίδασκαν σε σπουδαία πανεπιστήμια των Η.Π.Α. και στο Lebanese American University στη Βηρυτό του Λιβάνου ενώ δύο, η Π. Πάσχου διδάσκει στο Τμήμα Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης στην Αλεξανδρούπολη καιο Ν. Ζώγας εργάζεται στο Τμήμα Αιματολογίας του Νοσοκομείου Γεώργιος Παπανικολάου στη Θεσσαλονίκη..

Η έρευνα αυτή κλείνει νομίζουμε οριστικά το θέμα σλαβικοί πληθυσμοί στην Πελοπόννησο όπως θα δούμε. Βέβαια ο Φαλμεράιερ δεν ζει για να δει την θεωρία του να καταρρίπτεται τελειωτικά, ωστόσο όπως είχαμε δει σε αρκετά από τα 280 σχόλια των δύο άρθρων μας του 2017 κάποιοι εξακολουθούν να θεωρούν ότι έχει δίκιο. Σποραδικά διαβάζουμε και σε άλλα άρθρα μας ανάλογα σχόλια.

Τι υποστήριζε ο Φαλμεράιερ

Το 1830 ο Φαλμεράιερ στο δίτομο έργο του ‘’Ιστορία της Χερσονήσου της Πελοποννήσου κατά τους Μεσαιωνικούς χρόνους’’ υποστήριζε ότι οι Έλληνες της εποχής του δεν κατάγονταν από τους αρχαίους Έλληνες αλλά προέρχονταν από Σλάβους που εισέβαλαν ή μετανάστευσαν σε διαδοχικά κύματα στην Ελλάδα μετά την επίθεσή τους το 589 μ.Χ. κατά της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και Αλβανούς που εξαπλώθηκαν αργότερα κατά τον ύστερο Μεσαίωνα.

Βέβαια ο ίδιος ο Φαλμεράιερ το 1827 στο έργο του Ιστορία της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας αποδεχόταν τη συνέχεια των Ελλήνων και θεωρούσε ότι το ελληνικό έθνος υπήρχε διαρκώς και αδιάλειπτα από τα ομηρικά χρόνια ως διακριτή οντότητα χωρίς ‘’ιδιαίτερες μεταμορφώσεις’’.

  • Εκτός από όσους αναφέραμε στα προηγούμενα άρθρα μας (Παπαρρηγόπουλος, Χοπφ κλπ) ότι αντέκρουσαν τις θεωρίες του Φαλμεράιερ, να προσθέσουμε την άποψη του Ομότιμου Καθηγητή Γενετικής και Ακαδημαϊκού Κωνσταντίνου Κριμπά όπως διατυπώνεται στα βιβλία του ‘’Περί Φαλμεράιερ και άλλων σχετικών’’ (1986) και ‘’Η γενετική ιστορία των Ελλήνων. Πρόταση ενός προγράμματος έρευνας. Θραύσματα Κατόπτρου’’ (1993) και της Θ. Μπαζαίου-Barabas σε λήμμα της Ιστορίας του Ελληνικού Έθνους της Εκδοτικής Αθηνών.Η γενετική καταγωγή των Πελοποννησίων

Οι πρώτοι ανατομικά σύγχρονοι άνθρωποι που ήταν κυνηγοί τροφοσυλλέκτες έφτασαν στην Πελοπόννησο από τις ακτές της Μ. Ασίας τουλάχιστον πριν 200.000 χρόνια. Οι πρώτοι γεωργοί έφτασαν στην Πελοπόννησο από τις ακτές της Δυτικής Ανατολίας γύρω στο 9.000 π.Χ. και δημιούργησαν οικισμούς στη Νεμέα της Κορίνθου, την Ασέα της Αρκαδίας, την Ακράτα της Αχαΐας, το Κουφόβουνο Λακωνίας και τα Νιχώρια Μεσσηνίας. Αργότερα οι Μυκηναίοι ανέπτυξαν προηγμένο πολιτισμό τον οποίο ουσιαστικά διαδέχθηκαν οι ελληνικές πόλεις-κράτη. Συνεπώς η Πελοπόννησος υπήρξε μία από τις κοιτίδες του κλασικού ευρωπαϊκού πολιτισμού και σημαντικός συντελεστής της αρχαίας ευρωπαϊκής ιστορίας.

  • Η επιστημονική ομάδα την οποία αναφερθήκαμε παραπάνω μελέτησε τη γενετική σύσταση των σημερινών Πελοποννησίων. Εξετάστηκε ένα δείγμα 241 ατόμων. Τα άτομα συμπεριλήφθηκαν στη μελέτη με την προϋπόθεση ότι και οι τέσσερις παππούδες τους (δύο από την πλευρά του πατέρα τους και δύο από την πλευρά της μητέρας τους) κατάγονταν από το ίδιο χωριό ή από χωριά που βρίσκονται σε απόσταση <10 km μεταξύ τους.

Οι περισσότεροι συμμετέχοντες ήταν ηλικίας μεταξύ 70 και 90 ετών, ενώ το μεγαλύτερο άτομο ήταν ηλικίας 107 ετών. Οι παππούδες τους συνεπώς γεννήθηκαν μεταξύ 1860 και 1880. Το 1861 η Πελοπόννησος είχε πληθυσμό περίπου 580.000, ο οποίος σε ποσοστό >85% ήταν αγροτικός.

  • Στη μελέτη αυτή χρησιμοποιήθηκαν 2,5 εκατομμύρια σημειακοί νουκλεοτιδικοί πολυμορφισμοί που αποτελούν σήμερα τη βασική κατηγορία γενετικών δεικτών που χρησιμοποιούνται στην εκτίμηση της γενετικής ποικιλομορφίας ενός πληθυσμού.

Σκοπός της μελέτης ήταν επίσης να εξεταστεί όχι μόνο αν εξαλείφθηκαν οι μεσαιωνικοί ελληνικοί πληθυσμοί της ή/και αν ο εξελληνισμός των Σλάβων έγινε από τη μεταφορά στην Πελοπόννησο εξελληνισμένων πληθυσμών της Μικράς Ασίας αλλά και Αρμενίων κατά τους βυζαντινούς χρόνους.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι υπάρχει σαφής διάκριση των Πελοποννησίων από τους σλαβικούς πληθυσμούς που εντάσσονται σε ενιαία γενετικά ομάδα ενώ και όλοι οι πληθυσμοί από τη Μικρά Ασία ομαδοποιούνται γενετικά ξεχωριστά από τους Πελοποννήσιους. Τα αποτελέσματα αυτά είναι ασύμβατα με τη θεωρία εξάλειψης των μεσαιωνικών πληθυσμών του Μοριά και της αντικατάστασής τους από τους Σλάβους ή εποίκους από τη Μ. Ασία.

Η ανάλυση επιμειξίας της γενετικής σύστασης των Πελοποννησίων με την αντίστοιχη από τέσσερις σλαβικούς πληθυσμούς (Ρώσους, Λευκορώσους, Ουκρανούς και Πολωνούς) έδειξε ότι ναι μεν υπήρξε σλαβική μετανάστευση στην Πελοπόννησο αλλά το ποσοστό σλαβικής επιμειξίας μεταξύ των πελοποννησιακών πληθυσμών κυμαίνεται από 0,2%(κοινή καταγωγή κατοίκων της Νότιας Τσακωνιάς με τους Λευκορώσους) έως 14,4% (κοινή καταγωγή των κατοίκων της Αργολίδας με τους Ρώσους).

pinakaki1

Αναλυτικά τα στοιχεία, παρουσιάζονται στον Πίνακα 2: Ποσοστό κοινής καταγωγής των Πελοποννήσιων με Σλάβους, Ιταλούς και άλλους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς. Για να βοηθήσουμε λίγο τους αναγνώστες μας, να εξηγήσουμε τι σημαίνουν τα στοιχεία του πίνακα, θα δώσουμε κάποια παραδείγματα:

Π.χ. οι κάτοικοι της Αργολίδας, έχουν 5,8% κοινή καταγωγή με τους Πολωνούς και 94,7% κοινή καταγωγή με τους Ιταλούς.

Οι κάτοικοι της Κορινθίας, έχουν 13% κοινή καταγωγή με τους Ρώσους, οι Αχαιοί 2,7% κοινή καταγωγή με τους Βάσκους, που όπως βλέπουμε είναι από τους πιο «κλειστούς» ευρωπαϊκούς λαούς, οι Αρκάδες έχουν 5,3% κοινή καταγωγή με τους Λευκορώσους, οι Ηλείοι 7,6% κοινή καταγωγή με τους Ουκρανούς, οι Μεσσήνιοι 95,2% κοινή καταγωγή με τους Γάλλους, οι Λάκωνες 59,8% κοινή καταγωγή με τους Ανδαλούσιους κλπ.

  • Το ποσοστό κοινής καταγωγής, είναι ο πρώτος από τους δύο αριθμούς, αυτός που βρίσκεται εκτός παρένθεσης. Ο αριθμός μέσα στην παρένθεση είναι η σταθερή απόκλιση.

Αντίθετα με τους Σλάβους, οι Πελοποννήσιοι είναι φανερό ότι έχουν στενή γενετική σχέση με τους Ιταλούς. Από άλλα στοιχεία της ίδιας μελέτης, προκύπτει ότι οι Πελοποννήσιοι έχουν στενή σύνδεση με τους πληθυσμούς της Εγγύς Ανατολής, μέσω της Κρήτης και των Δωδεκανήσων.

Μανιάτες και Τσάκωνες

Οι επιστήμονες που πραγματοποίησαν τη μελέτη το 2017, έκαναν ειδική έρευνα για τους Μανιάτες και τους Τσάκωνες. Όπως έχουμε δει σε παλαιότερο άρθρο μας, στις 5/1/2017 για τους Εζερίτες και τους Μηλιγγούς, οι σλαβικές αυτές φυλές, εγκαταστάθηκαν τον 8ο αιώνα, πιθανότατα από τον Κωνσταντίνο τον Ε’ στην Πελοπόννησο και αναγκάστηκαν να αποσυρθούν από τους Βυζαντινούς στις πλαγιές του Ταΰγετου.

  • Αναφορές για τους Μηλιγγούς υπάρχουν ως τον 15ο αιώνα, ενώ αντίθετα οι Εζερίτες χάνονται νωρίτερα από το προσκήνιο. Ο Φαλμεράιερ υποστήριζε ότι οι κάτοικοι της Μέσα Μάνης, έχουν σλαβική προέλευση. Όπως όμως φαίνεται από τον πίνακα 3, τα ποσοστά κοινής καταγωγής των Μανιατών με τους Σλάβους είναι πολύ χαμηλά:Από 0,7% έως 10,9%.

Για τις ανάγκες της έρευνας, εξετάστηκαν άτομα τόσο από τη Μέσα Μάνη όσο και από τον Ανατολικό και τον Δυτικό Ταΰγετο.

  • Βλέπουμε πάντως, ότι και τα ποσοστά κοινής καταγωγής των Μανιατών με άλλους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς, είναι χαμηλότερα από εκείνα των άλλων Πελοποννησίων. Εξαίρεση, αποτελούν και πάλι οι Ιταλοί αλλά και οι Γάλλοι (ας μην ξεχνάμε την εγκατάσταση πολλών μανιάτικων οικογενειών στην Κορσική, όπως έχουμε αναφέρει σε σχετικό μας άρθρο).

pinakaki2Ο Φαλμεράιερ, ως εναλλακτική λύση για την καταγωγή των Μανιατών, διατύπωσε την άποψη ότι είναι απόγονοι των Μαρδαϊτών. Επρόκειτο για ορεινό λαό που κατοικούσε στα βουνά της Συρίας κατά τη βυζαντινή περίοδο. Ήταν Χριστιανοί, κατά τη γνώμη κάποιων ιστορικών Ελληνοσύροι) και αποτέλεσαν αντάρτικα σώματα (Μαρδαΐτης=αντάρτης στα αραβικά), που βοηθούσαν το Βυζάντιο μετά την κατάληψη των ανατολικών επαρχιών από τους Άραβες τον 7ο αιώνα.

  • Οι Μαρδαΐτες υποχώρησαν προς τον βορρά των αραβοβυζαντινών συνόρων και παρενοχλούσαν συνεχώς τους Άραβες. Ωστόσο, το 688 κατά τη σύναψη ειρήνης, ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός Β’ (ο επονομαζόμενος Ρινότμητος), δέχτηκε τις προσφορές των Αράβων (μεγάλες ποσότητες χρυσού σε ετήσια βάση, ελάττωση ορισμένων φόρων κλπ) και απέσυρε 12.000 Μαρδαΐτες, που αποτελούσαν διαρκή απειλή για τους Άραβες, στην Παμφυλία αλλά και σε παράλια περιοχών της Ελλάδας (Ήπειρο, Κεφαλλονιά, Πελοπόννησο). Οι Μαρδαΐτες εξελίχθηκαν σε ναυτικούς και τον 10ο αιώνα, αναφέρεται στο ναυτικό θέμα των Κιβυρραιωτών (στη ΝΔ Μ. Ασία), αναφέρεται «κατεπάνω των Μαρδαϊτών».

Ο «κατεπάνω» όπως έχουμε δει, ήταν ανώτατος πολιτικός και στρατιωτικός άρχοντας στο Βυζάντιο. Σύμφωνα με τον Θεοφάνη πάντως, η εξαφάνιση αυτού του «χάλκινου τείχους» από τα αραβοβυζαντινά σύνορα, ενίσχυσε τις αραβικές επιδρομές στα εδάφη της Βυζαντινής αυτοκρατορίας.

  • Οι Μαρδαΐτες, σύμφωνα με την προφορική παράδοση είναι οι πρόγονοι των Μαρωνιτών του Λιβάνου, αν και ο ισχυρισμός αυτός έχει αμφισβητηθεί. Ωστόσο, οι αναλύσεις της επιστημονικής ομάδας το 2017, έδειξαν ότι δεν υπάρχει κάποια στενή σχέση μεταξύ Μανιατών και Μαρωνιτών.

Όσον αφορά τους Τσάκωνες, αυτοί διαφέρουν από όλους τους άλλους Πελοποννήσιους. Έχουμε γράψει και γι’ αυτούς άρθρο, στις 3/2/2019. Η διάλεκτος που μιλούσαν, έδειχνε ότι κατάγονταν από τους αρχαίους Δωριείς ή τους αρχαίους Σπαρτιάτες.

  • Ο Φαλμεράιερ, αμφισβήτησε και αυτή την άποψη και ισχυρίστηκε ότι ήταν απόγονοι μιας σλαβικής φυλής που μετανάστευσε στην Πελοπόννησο πριν τη μαζική μετανάστευση των Σλάβων στον Μοριά.

Από τον πίνακα 3 όμως, φαίνεται ότι η κοινή καταγωγή των κατοίκων της Βόρειας Τσακωνιάς με τους Σλάβους κυμαίνεται από 3,9% έως 8,2%, ενώ στη Νότια Τσακωνιά, τα ποσοστά κοινής καταγωγής με τους Σλάβους είναι σχεδόν ανύπαρκτα (από 0,2% ως 0,9%).

Κλείνοντας με τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής, να σημειώσουμε ότι προκύπτει ότι οι Πελοποννήσιοι έχουν μεταξύ τους πολύ στενές γενετικές σχέσεις.

Οι Μυκηναίοι… στη Σουηδία

Κλείνουμε το σημερινό μας άρθρο, με μία εντυπωσιακή πιστεύουμε, ακόμα αποκάλυψη. Αρχαιολόγοι, ιστορικοί, γεωλόγοι και χημικοί, διαπίστωσαν ότι από το 1.700 π.Χ. ως το 500 π.Χ., εμφανίζονται διάσπαρτα χάλκινα αντικείμενα αλλά και παραστάσεις μυκηναϊκών πλοίων στην ΝΑ Σουηδία και σε ένα δανέζικο νησί.

  • Δεινοί θαλασσοπόροι, αλλά και τεχνολογικά και πολιτιστικά προηγμένοι οι Μυκηναίοι, πέρασαν το Γιβραλτάρ, και μπήκαν στον Ατλαντικό Ωκεανό, με ενδιάμεσους εμπορικούς σταθμούς στις ακτές της Ισπανίας, της Πορτογαλίας, της Μ. Βρετανίας και της Δανίας. Στην περιοχή Ravlunda-Vitemolla-Κivίk της Σουηδίας οι Μυκηναίοι έφτιαξαν εμπορικό σταθμό.

Παράλληλα τα εξωτικά ευρήματα στους βασιλικούς τάφους των Μυκηνών από σκανδιναβικό κεχριμπάρι, περιδέραιο με χάντρες κλπ, δείχνουν τον κύριο ρόλο που διαδραμάτισαν οι Μυκηναίοι. Μάλιστα, υπήρχαν πολιτιστικές συναλλαγές Μυκηναίων και Σουηδών, ενώ τα εμπορικά δίκτυα, έγιναν και αναπαραγωγικά…

  • Πηγές: G. Stamatoyannopoulos and others: «Genetics of the pelopponesean population and the theory of extinction of the medieval pelopponessean Greeks».

Η μελέτη, υπάρχει στο διαδίκτυο και μεταφρασμένη εξαιρετικά από την Δ.Παπαδογιάννη με τον τίτλο «Γενετική των πελοποννησιακών πληθυσμών και η θεωρία της εξαφάνισης των Πελοποννήσιων Ελλήνων της μεσαιωνικής περιόδου»

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ, «Η ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ», ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗ, 2020.

ΠΗΓΗ: protothema.gr