Ο Τύραννος και η πρώτη νύχτα του γάμου: Μελιταίος και Ασπαλίς [+βιντεο] από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

Από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Στον συγκεκριμένο μύθο του Αντωνίνου Λιβεράλλις1 ο Δίας παρουσιάζεται ως γεννήτορας του Μελιτέα από την τοπική νύμφη Οθρηίδα. Συνεπώς, ο Μελιτεύς ανήκει στους διογενείς βασιλείς, που αυτομάτως νομιμοποιούν τις κατά τόπους βασιλικές εξουσίες «ελέω θεού»!

Η ΗΡΑ ΚΑΙ Η ΟΘΡΗΙΣ: Η Ήρα ως προστάτιδα της μητρότητας και της γονιμότητας είναι παράλληλα σκληρή τιμωρός κι εκδικητική για όσους δεν σέβονταν τη δύναμή της. Έτσι η νύμφη Οθρηίδα, φοβισμένη, αφήνει έκθετο, όπως και τόσους άλλους μυθικούς ήρωες οι γεννήτορές τους, στους κινδύνους του δάσους, τον παράνομο καρπό τού έρωτά της με τον Δία, αδιαφορώντας άσπλαχνα για την τύχη του. Τον Μελιτέα ως βρέφος τον έθρεψαν οι μέλισσες στην Όθρυ.
  • Έτσι, ο οικιστής Μελιτέας δίνει και τον τοτεμικό χαρακτήρα της φυλής στην πόλη, αφού στα νομίσματα της Μελίτης-Μελιταίας, πόλης της Αχαϊας Φθιώτιδος, αποτυπώνεται ως χαρακτηριστικό έμβλημα η μέλισσα. Όσο για το γάλα με το οποίο ετράφη ο Μελιτεύς, δίνεται στο τέκνο του Δία από κάποιον Φάγρο που περιθάλπει στο σπίτι του το παιδί, και ο οποίος είναι ποιμήν προβάτων. Ο βοσκός Φάγρος, ήταν κι αυτός γιός της ίδιας νύμφης, της Οθρηίδος και είχε πατέρα του τον Απόλλωνα.

Ο ΧΡΗΣΜΟΣ: Ο Απόλλωνας, θύμα κάποτε κι αυτός της ζήλειας της Ήρας χρησμοδότησε για τη σωτηρία του Μελιτέα, απαντώντας στο ερώτημα του Φάγρου. Εξ άλλου η Μελιταία και οι Απολλώνιοι Δελφοί είχαν ισχυρές αμφικτιονικές σχέσεις ως πόλεις–κράτη επί μακρόν και ακόμη Μέλισσες ονομάζονται και οι ιέρειες του Απόλλωνα στους Δελφούς2. Ο Λιβεράλις λέει ότι ο Φάγρος θαύμασε από την πρώτη στιγμή το δέμας και την ρώμη του βρέφους Μελιτέα. Έτσι, τον φρόντισε και του έδωσε το όνομα αυτό εξαιτίας των μελισσών που μέχρι τότε τον έτρεφαν.

ΒΑΣΙΛΙΑΣ–ΤΥΡΑΝΝΟΣ ΣΤΗ ΜΕΛΙΤΑΙΑ: Με την λογική της “θεϊκής” καταστρατήγησης του χρόνου, ο Μελιτεύς γρήγορα-γρήγορα, λέει ο Μύθος, ανδρώθηκε, έγινε αρχηγός των περιοίκων, και ονοματοδότησε τη νέα πόλη με το όνομά του: Μελίτη. Στην πόλη αυτή λοιπόν διαπράττει την “Ύβριν” ο Μελιτεύς. Συγκεκριμένα, φέρεται ως ο χειρότερος τύραννος που υπήρξε μέχρι τότε, πάντα βίαιος και άγριος.

  • Οι ξένοι τον ονόμαζαν μάλιστα Τάρταρο, ίδιο όνομα με την τρομερή άβυσσο, που απέχει από την γη τόσο, όσο ο ουρανός απ αυτήν, και που σ’ αυτήν καταβαραθρώθηκαν οι εχθροί των θεών! Μάλιστα, προσθέτει ο Λιβεράλις, ο τύραννος είχε την αισχρή συνήθεια να κοιμάται πρώτα αυτός με κάθε υποψήφια, όμορφη παρθένα πριν εκείνη νυμφευτεί!

Απ’ το “μυητικό” της χάριτος του γάλακτος και του μέλιτος, ο Μελιτεύς περνάει στο “τελετουργικό” των ηδονών του εγωισμού και της διακόρευσης των προ του γάμου τους ντοπίων κορασίδων, διαπράττοντας, κατ’ εξακολούθησιν, ύβριν και προσβολή του υμεναίου [γάμου], και φυσικά της προστάτιδος των παρθένων Αρτέμιδος, αλλά και κατά της Ήρας, προστάτιδος του νομίμου γάμου και της οικογενείας. Εδώ, συναντάμε αναφορά σε δικαίωμα του άρχοντα στην «πρώτη νύχτα» της νύφης, πράγμα, είναι απίστευτο αλήθεια, που ίσχυε ακόμη και το Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη!

Η ΑΣΠΑΛΙΣ: Κάποτε επρόκειτο να νυμφευθεί και μια πανέμορφη κόρη της πόλης, η Ασπαλίς, κόρη του Αργαίου, επιφανούς κατοίκου της πόλης. Φυσικά, ο τύραννος θέλησε πρώτος να γευτεί τα κάλλη της μελλονύμφου και τη ζήτησε στο παλάτι του. Εκείνη έπεσε στα πόδια του αδελφού της, του Αστυγίτη, και τον θερμοπαρακάλεσε, ορκίζοντάς τον στους θεούς, να σκοτώσει πρώτα τον τύραννο κι έπειτα αυτή την ίδια…. Τι απέγινε τελικά ο τύραννος; Η απάντηση και η συνέχεια της ιστορίας στο βίντεο που ακολουθεί:

1. Ο Αντωνίνος Λιβεράλις ήταν μυθογράφος του 2ου αι. μ.Χ.. Έγραψε στα ελληνικά, βασιζόμενος σε έργα προγενεστέρων του, μια συλλογή σπάνιων μύθων με τίτλο “Μεταμορφώσεων Συναγωγή.” Για την ζωή του δεν είναι απολύτως τίποτα γνωστό. Εικάζεται μόνον ότι ήταν μορφωμένος απελεύθερος [liberalis] δούλος, ότι έζησε την εποχή των Αντωνίνων ή των Σεβήρων, ότι καταγόταν από κάποια περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

2. Πίνδαρος, Πύθια 4,60.

https://www.youtube.com/watch?v=oE_yHVSQ4II

1Ο Αντωνίνος Λιβεράλις ήταν μυθογράφος του 2ου αι. μ.Χ.. Έγραψε στα ελληνικά, βασιζόμενος σε έργα προγενεστέρων του, μια συλλογή σπάνιων μύθων με τίτλο “Μεταμορφώσεων Συναγωγή.” Για την ζωή του δεν είναι απολύτως τίποτα γνωστό. Εικάζεται μόνον ότι ήταν μορφωμένος απελεύθερος [liberalis] δούλος, ότι έζησε την εποχή των Αντωνίνων ή των Σεβήρων, ότι καταγόταν από κάποια περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

2Πίνδαρος, Πύθια 4,60.