Μίλτων Παπαδάκης: Προβλέψεις και προβλέψεις

Τον Μάρτιο και Απρίλιο του 2021, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν διέταξε τον ρωσικό στρατό να αρχίσει να συγκεντρώνει χιλιάδες προσωπικό και εξοπλισμό κοντά στα σύνορα με την Ουκρανία και στην Κριμαία, αντιπροσωπεύοντας τη μεγαλύτερη κινητοποίηση από την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014. Αυτό έφερε διεθνή κρίση, λόγω εύλογων ανησυχιών για πιθανή εισβολή. Οι δορυφορικές εικόνες έδειξαν μεταφορές πυραύλων και βαρέων όπλων. Ένα δεύτερο κύμα συγκέντρωσης στρατευμάτων ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2021, αυτή τη φορά με μεγαλύτερο αριθμό στρατιωτών και με αναπτύξεις σε νέα μέτωπα. Μέχρι τον Δεκέμβριο, πάνω από 100.000 Ρώσοι στρατιώτες συγκεντρώθηκαν γύρω από την Ουκρανία σε τρεις πλευρές.

Η συνέχεια είναι γνωστή. Στις 21 Φεβρουαρίου η Ρωσία αναγνώρισε τις δύο ανατολικές επαρχίες της Ουκρανίας σαν αυτόνομες δημοκρατίες και στις 24 Φεβρουαρίου άρχισε γενική εισβολή στη χώρα.

Ας πάμε τώρα στα διεθνή κέντρα μελέτης γεωπολιτικών θεμάτων, στη διεθνή κοινή γνώμη και στους μεγάλους δημοσιογραφικούς ομίλους, ιδιαίτερα αυτούς που ασχολούνται με την οικονομία. Ποιες ήταν οι εκτιμήσεις τους σε εκείνο το διάστημα, μέσα Ιανουαρίου με μέσα Φεβρουαρίου; Μα… απόλυτη Νιρβάνα! Το κυρίαρχο θέμα ήταν ο CODID-19 και οι αναμενόμενες επιδόσεις των οικονομιών με την έξοδο από την πανδημία.

Όπως κάθε χρόνο, ο Economist και οι υπόλοιποι, στις ετήσιες προβλέψεις τους για τον κόσμο, στις αρχές του 2022, δεν έκαναν την παραμικρή νύξη για πιθανότητα πολέμου. Τα μοντέλα ανάλυσης είχαν εξελιχθεί απερίγραπτα. Αλλά ο παράγοντας ΠΟΛΕΜΟΣ ήταν ντεμοντέ. Είχε πάψει προ πολλού να υπάρχει! Το ίδιο είχαν κάνει και δύο χρόνια νωρίτερα, όταν ήδη είχε ξεσπάσει η επιδημία στη Γιουχάν της Κίνας, αλλά και τότε στις προβλέψεις τους, … ούτε μία παράγραφος γι’ αυτό το εξωτερικό θέμα, που και πάλι ήταν πολύ εξωτικό για να χωρέσει στα μοντέλα ανάλυσης! Και τώρα πάλι. Όλη αυτή η τεράστια κινητοποίηση της Ρωσίας ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΟΛΟΚΛΗΡΟΥ, ήταν αόρατη και άνευ σημασίας!!! Εδώ είχαμε “metrics” από χρηματιστήρια, από σοφά ινστιτούτα, από αναλυτές. Η προετοιμασία του πολέμου σε … ποιο κουτάκι να μπεί;

H σύνοψη των μελλούμενων για τους ειδικούς επί των οικονομικών προβλέψεων λοιπόν, ένα μήνα πριν αναποδογυριστούν όλα, αποτυπώθηκε από αυτούς τους ίδιους, στο παρακάτω σκίτσο. Και ταυτόχρονα προκηρύχθηκε και διαγωνισμός, με τους ίδιους σαν κριτές, για τις ακριβέστερες προβλέψεις της επόμενης χρονιάς!!! Και φυσικά σε αυτό το ευρηματικό σκίτσο βλέπουμε πάρα πολλά, αλλά ούτε μία από τις εικόνες που επρόκειτο να μονοπωλήσουν τις οθόνες μας, λιγότερο από ένα μήνα μετά!

-Υπήρξαν όμως και κάποιοι πού έκαναν όχι μόνο σωστές προβλέψεις, αλλά και προετοιμασίες. Πιο χαρακτηριστική, η anti-hacking Αμερικανική ομάδα που πήγε στην Ουκρανία, από τον Οκτώβριο του 2021. Η αποστολή της ήταν να ανιχνεύσει το κακόβουλο λογισμικό που ενδεχόμενα έχωνε στα συστήματα η Ρωσία, για να τα ενεργοποιήσει τη στιγμή της εισβολής. Και πράγματι διασκορπίστηκαν σε ολόκληρη τη χώρα και βρήκαν πολλά, που στην πλειοψηφία τους τα αδρανοποίησαν. Απόδειξη επιτυχίας, οι σιδηρόδρομοι της χώρας, που ακόμα λειτουργούν έχοντας ήδη μετακινήσει εν μέσω πολέμου, 2 εκ πολίτες εκτός χώρας.

Τι είναι άραγε αυτό που κάνει τόσες κυβερνήσεις, τόσα thinktanks, τόσους δημοσιογραφικούς οργανισμούς σε παγκόσμια κλίμακα, να μη βλέπουν τα FACTS που έχουν μπροστά τους και να κολλάνε μόνο σε OPINIONS; Και αντίθετα, πόσο αποτελεσματική είναι η πρακτική στρατιωτική σκέψη, η έξω από την καθημερινή δημοσιότητα, που απλά φροντίζει τις άμυνες εν καιρώ ειρήνης, χωρίς να ανεβάζει τα ρίσκα για έκρηξη πολέμου; Η Ελλάδα έχει μία δυνατή τέτοια εμπειρία με την αμυντική γραμμή που κατασκεύασε στην προπαρασκευή της για τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο και αποδείχτηκε πολύτιμη.

Για την εξήγηση των “μη προβλέψεων”, το μυαλό μου πηγαίνει στο γιατρό και φιλόσοφο Ιπποκράτη, που θεωρούσε σαν πρώτη αναγκαία δεξιότητα του γιατρού, το να μπορεί να παρατηρεί αυτό που έχει μπροστά του και να μη βιάζεται να πηδάει σε συμπεράσματα με βάση γνώμες. Αυτό εξάλλου τον χαρακτήριζε και τον ίδιο. Στην πολιορκία των Αθηνών από τους Σπαρτιάτες, ξεσπά λοιμός. Και ο Ιπποκράτης πηγαίνει πάνω-κάτω στην πόλη, σε αναζήτηση ορισμού του προβλήματος και εύρεσης λύσης. Μέχρι που παρατηρεί ότι στη γειτονιά των σιδεράδων, η ασθένεια δεν υπάρχει. Και οδηγείται στο συμπέρασμα για τις ευεργετικές συνέπειες της φωτιάς (ήταν ακόμα νωρίς για τον όρο απολύμανση), που απάλυνε το πρόβλημα.

Προβλέψεις για την οικονομία και τις επιχειρήσεις:

Οι άνθρωποι δεν θα πάψουν ποτέ να προσπαθούν να προβλέψουν το μέλλον. Ανάλογα με την κουλτούρα, την ιδιοσυγκρασία και την εποχή, αυτό το κάνουν είτε προστρέχοντας σε μάγους, είτε στα άστρα, είτε στους απίστευτους σημερινούς υπολογιστές και τους πολύτιμους αλγορίθμους. Και ναι, έχουμε δει πια, πολλές πολύτιμες προσεγγίσεις.

Έχουμε ήδη επικαλεστεί βέβαια παλιότερα τη ρήση του John Kenneth Galbraith, πως η μόνη χρησιμότητα των προβλέψεων των οικονομολόγων για το μέλλον, είναι να κάνουν την αστρολογία να φαίνεται αξιόπιστη».

Σήμερα ολόκληρο το θέμα μας και η ανάγκη αυτής εδώ της επισκόπησης των προβλέψεων για το χώρο της οικονομίας, μας οδηγεί σε κάποιες διαπιστώσεις:

  • Είμαστε όλοι διασυνδεδεμένοι. Κανένας υπερ-υπολογιστής και κανένας αλγόριθμος δεν μπορεί να αναλύσει την πολύπλοκη σύνθεση της ζωής στον πλανήτη μας, παίρνοντας μόνον κάποιες από τις συνιστώσες της. Μαζί με αυτά χρειάζεται να μπορούμε να κατερχόμαστε στο βάθος της συνειδήσεως και να αφουγκραζόμαστε τον παγκόσμιο ρυθμό. Στο βιβλίο TOOLS of TITANS –the tactics routines and habits of billionaires, icons and world-class performers του Tim Ferriss, μπορεί κανείς να ανακαλύψει τον κοινό δρόμο που ακολουθεί το 80% περίπου των ανθρώπων που βιογραφούνται εκεί.
  • Η άσκηση στην παρατήρηση της πραγματικότητας (Facts) και όχι των απόψεων (Opinions), φέρνει απίστευτη δύναμη κατανόησης
  • Και τέλος, σε άστατους καιρούς, ας φροντίζουμε αντί για διαρκή ενασχόληση με προβλέψεις, να ασχολούμαστε και με την απλή, την κοινής λογικής πρόνοια, και τις προετοιμασίες ώστε η καταιγίδα να μας βρει όσο καλύτερα προετοιμασμένους γίνεται. Όπως στο παράδειγμα με την anti-hacking ασπίδα που έχτισαν οι Ουκρανοί.

Για Σχόλια και προτάσεις, milton@mediarisk.gr

Ο Μίλτων Παπαδάκης είναι Σύμβουλος επιχειρήσεων, επικεφαλής της εταιρείας MEDIARISK, partner στη VERALLIS και έχει περάσει από σημαντικές θέσεις στην αγορά, όπως αυτή του Εμπορικού Δ/ντή του MEGA Channel, του Διευθύνοντος Συμβούλου της CARAT Hellas κ.α. Έχει πτυχία Μαθηματικών, Marketing και Νομικής.