Μίλτων Παπαδάκης: Fit for 55 To ακούμε όλο και πιο συχνά, αλλά τι είναι;

Είναι η πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για μείωση κατά 55% των ρύπων το 2030, σε σχέση με το 1990. Μία όχι και τόσο εύκολη νοηματική σύνδεση με την ονομασία της.

Περιλαμβάνει την αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας εκπομπών (ETS), την επέκταση της τιμολόγησης των εκπομπών του άνθρακα στη ναυτιλία, την αεροπορία, τις μεταφορές και τα κτίρια.  Επιτάχυνση της ανάπτυξης του τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, απαγόρευση πωλήσεων καινούργιων αυτοκινήτων με μηχανές εσωτερικής καύσης μετά το 2035, κοινωνική υποστήριξη στους πολίτες της ΕΕ που πλήττονται από την πράσινη μετάβαση,  επιτάχυνση του εκσυγχρονισμού των κτιρίων. Λόγω των διπλωματικών και οικονομικών της επιπτώσεων, η CBAM θα ​​καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο του πακέτου Fit for 55 στις παγκόσμιες κλιματικές πολιτικές.

Τι είναι ο μηχανισμός προσαρμογής των συνόρων άνθρακα;(CBAM: Carbon Border Adjustment Mechanism)

Σχεδιασμένο σύμφωνα με τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), το σύστημα CBAM θα ​​λειτουργεί ως εξής: Οι εισαγωγείς της ΕΕ θα αγοράζουν πιστοποιητικά άνθρακα που αντιστοιχούν στην τιμή του άνθρακα που θα είχε πληρωθεί, εάν τα αγαθά είχαν παραχθεί με τους κανόνες τιμολόγησης του άνθρακα της ΕΕ. Αντίθετα, όταν ένας παραγωγός εκτός ΕΕ μπορεί να αποδείξει ότι έχει ήδη πληρώσει για τον άνθρακα που χρησιμοποιείται στην παραγωγή των εισαγόμενων αγαθών σε μια τρίτη χώρα, το αντίστοιχο κόστος μπορεί να αφαιρείται πλήρως για τον εισαγωγέα της ΕΕ. Το CBAM θα ​​συμβάλει στη μείωση του κινδύνου διαρροής άνθρακα ενθαρρύνοντας τους παραγωγούς σε χώρες εκτός ΕΕ να προσαρμόσουν τις διαδικασίες παραγωγής τους.

Εντυπωσιακός στόχος, αλλά με πολλά ζητήματα να παραμένουν άλυτα

Οδικές μεταφορές:  Ευθύνονται για το 25% από τις εκπομπές CO2 στην ατμόσφαιρα. Έτσι, μπαίνει στόχος να υπάρξουν ένα εκατομμύριο σταθμοί φόρτισης μέχρι το 2025 και τρία εκατομμύρια μέχρι το 2030. Όμως εντοπίστηκε ότι υπάρχουν πολύ διαφορετικά συστήματα πληρωμών στην Ευρώπη, που καθιστούν δύσκολο το όλο εγχείρημα.

Αερομεταφορές: Γίνεται υποχρεωτικό για όλες τις πτήσεις που ξεκινούν από Ευρώπη να εφοδιάζονται με ιδιαίτερο, sustainable μίγμα καυσίμων. Ανεβάζοντας έτσι το κόστος και δημιουργώντας ανταγωνιστικό handicap με τις χώρες που γειτνιάζουν στην Ευρώπη. Ή αν το βάλουμε και διαφορετικά, ακόμα και τα μικρά ηλεκτρικά αεροπλάνα που συζητούνται, μία επαναφορά στα 19-θέσια ελικοφόρα που με βενζίνη κρίθηκαν πριν από δεκαετίες ασύμφορα, θα ήταν στη σωστή κατεύθυνση, αν οι ανανεώσιμες πηγές είχαν αναπτυχθεί επαρκώς. Αλλά είμαστε ακόμα μακριά από αυτό.

Ναυτιλία: Για να πλησιάσουμε τους στόχους εκπομπών που μπαίνουν, ενθαρρύνεται η χρήση υγροποιημένου φυσικού αερίου, LNG. Ωστόσο, σύμφωνα με πολλές ΜΚΟ, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) θα αποτελούσε μέρος του μείγματος καυσίμων της ΕΕ έως το 2040, αυξάνοντας την πλεονεκτική τους ανταγωνιστική τιμή έναντι των πράσινων καυσίμων, όπως το πράσινο υδρογόνο και η αμμωνία, υπονομεύοντας έτσι τη μετάβαση στον ναυτιλιακό τομέα.

Κατοικίες: Γενικά οι ίδιες οι μελέτες της ΕΕ λένε ότι χρειάζεται μείωση κατανάλωσης υδρογονανθράκων 38-40% για να επηρεαστεί θετικά η κλιματική αλλαγή, αλλά οι στόχοι εδώ σταματάνε στο 32%. Και επίσης εδώ … κάτι χάνεται στη «μετάφραση». Πχ θα συμπεριληφθεί η βιομάζα στα ανανεώσιμα; Οι πνιγμένες στα δάση Σουηδία και Φινλανδία, κάνουν ισχυρό lobbying γι’ αυτό. Όμως εκατοντάδες επιστήμονες αντιδρούν έντονα στην ιδέα. Τον Φεβρουάριο του 2021, πεντακόσιοι επιστήμονες και οικονομολόγοι απευθύνθηκαν στις κυβερνήσεις επιλεγμένων κρατών που δίνουν κίνητρα για τη μετατροπή εργοστασίων παραγωγής ενέργειας από άνθρακα σε βιομάζα. «Οι κυβερνήσεις πρέπει να τερματίσουν τις επιδοτήσεις… για την καύση ξύλου…. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να σταματήσει να αντιμετωπίζει την καύση βιομάζας ως ουδέτερη στον άνθρακα…. Η Ιαπωνία πρέπει να σταματήσει να επιδοτεί σταθμούς παραγωγής ενέργειας για την καύση ξύλου. Και οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να αποφύγουν την επεξεργασία της βιομάζας ως ουδέτερου άνθρακα ή χαμηλού άνθρακα », λέει η επιστολή.

Και επιπλέον από όλα αυτά, η τελευταία διαθέσιμη έρευνα για τα οικονομικά των νοικοκυριών δείχνει πως ένα 38% από αυτά, το 2018 δεν είχε τα μέσα για επαρκή θέρμανση. Πως θα υποχρεωθούν στο επιπλέον κόστος;

Συμπερασματικά, ωραίο να μπαίνουν στόχοι, αλλά καμία πρωτοβουλία δεν είναι ανεξάρτητη από όλα τα άλλα και η προετοιμασία θέλει συστράτευση, τουλάχιστον στα σημεία σύγκλισης. Με την έντονη πολεμική όμως στο κάθε τι από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η σχεδόν απόλυτη ελευθερία της γνώμης και ο λεγόμενος «εκδημοκρατισμός των Μέσων επικοινωνίας», φέρνουν μαζί και τον κίνδυνο της καθήλωσης στο σήμερα, που σε καμία περίπτωση δεν είναι σημείο ισορροπίας. Αν προσθέσουμε και τον ανταγωνισμό ΗΠΑ-Ρωσίας-Κίνας και την έλλειψη εμπιστοσύνης για υιοθέτηση κοινών στόχων, τα πράγματα σκουραίνουν πολύ.

Μία ακτίνα φωτός στο επίπεδο της επικοινωνίας, είναι ίσως η Δυτική παράδοση που συναντάμε σε πλήθος μεγάλων εφημερίδων της Ευρώπης και της Αμερικής που πέρασαν στον έλεγχο ιδρυμάτων με διακηρυγμένες αρχές λειτουργίας, διαφάνειας και ελέγχου. Εδώ δεν μιλάμε για ιδιοκτησία, αλλά για ένα καλομελετημένο σύστημα λειτουργίας, ή και βαθμολογίας. Αν ένα μεγάλο μέρος των social media αποδέχονταν έναν αντίστοιχο κώδικα συμπεριφοράς, και υπήρχε και κάποιο όργανο πιστοποίησης-βαθμολόγησης ή και διαιτησίας, τότε ίσως να μπορούσαμε να προχωρήσουμε.

Πχ ενώ η πλειοψηφία των πολιτών στις ΗΠΑ και στον κόσμο εικάζεται ότι ανακουφίστηκε από το κλείσιμο των λογαριασμών του Trump στα social media, παράλληλα αρκεστήκαμε να έχει ο Mark και οι αντίστοιχοί του τον ρόλο του παγκόσμιου ρυθμιστή, αλλά δεν έχουμε ακόμα εφεύρει το ρυθμιστικό πλαίσιο για να ορίζονται οι ρυθμιστές, για να λειτουργούν με κανόνες που να είναι γνωστοί εκ των προτέρων σε όλους και για να υπόκεινται άνθρωποι και κανόνες σε κάποια αντικειμενική κρίση και αναθεώρηση. Μία δουλειά δηλαδή που έκανε το Ελληνικό νομικό πνεύμα στην αρχαιότητα και που τελειοποίησε η Ρώμη. Μέχρις ώρας στα social media επικρατεί η επίκληση της ελευθερίας της γνώμης, αλλά παραβλέπεται ότι η πρόοδος απαιτεί κανόνες. Μία παράβλεψη που μπορεί να δώσει ευκαιρία σε αυταρχικά καθεστώτα να φτιάξουν μόνα τους κανόνες, κατά πως βολεύονται!

Για Σχόλια και προτάσεις, milton@mediarisk.gr

Ο Μίλτων Παπαδάκης είναι Σύμβουλος επιχειρήσεων, επικεφαλής της εταιρείας MEDIARISK και έχει περάσει από σημαντικές θέσεις στην αγορά, όπως αυτή του Εμπορικού Δ/ντού του MEGA Channel, του Διευθύνοντος Συμβούλου της CARAT Hellas κ.α. Έχει πτυχία Μαθηματικών, Marketing και Νομικής.