Μίλτων Παπαδάκης: Άλμα στις τιμές πρώτων υλών & μεταφορικών, παγκόσμια και στην Ελλάδα, την παραμονή εκκίνησης της οικονομίας

Ο εικοστός αιώνας ήταν αυτός που γνώρισε ανάπτυξη όσο κανένας άλλος αιώνας πριν. Η αναζήτηση πρώτων υλών πρακτικά δεν είχε συνοριακούς περιορισμούς, οι εκπομπές καπνού στην παραγωγή ήταν σχεδόν ανεμπόδιστες και ένας εμπορικός στόλος με διαρκώς μεγαλύτερα καράβια, με συνεχείς βελτιώσεις στα logistics (containers, λιμάνια, πληροφορική), κρατούσε το κόστος μεταφοράς πολύ χαμηλό.

Όμως όλες οι παραπάνω συνθήκες αλλάζουν-άλλαξαν πια. Και πληθαίνουν οι αναλυτές που καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα: Η πληθυσμιακή ανάπτυξη σε συνδυασμό με την άνοδο Ασίας, Αφρικής αλλά και του μέχρι τώρα ανεπτυγμένου κόσμου, έφτασαν τον πλανήτη στα όρια πληθυσμού και δραστηριότητας που μπορεί να συντηρήσει. Είμαστε ίσως πια στο “Zero sum game”. Ή κοντεύουμε. Η άνοδος σε έναν κλάδο να συνοδεύεται από αντίστοιχης αξίας πτώση σε έναν άλλο.

Το περιβαλλοντικό πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (UNEP) εκφράζει το πρόβλημα με λιτότητα και σαφήνεια: “The current economic system, built on the idea of perpetual growth, sits uneasily within an ecological system that is bound by biophysical limits.”

Πάμε όμως στην τωρινή-αυριανή αύξηση των τιμών. Τον Απρίλιο, σε εξ αποστάσεως ενημέρωση των αναλυτών, ο Απόστολος Βακάκης, επικεφαλής του ομίλου JUMBO, δήλωνε ότι οι αυξήσεις στις πρώτες ύλες κυμαίνονται από 20-30% ενώ οι αυξήσεις στα μεταφορικά κόστη φτάνουν έως και πέντε φορές τα αντίστοιχα κόστη του 2020.

Χαρακτηριστικά, η ναυτιλιακή αγορά που μόλις τον Νοέμβριο του 2020 διακινούσε το 40-άρι ποδιών εμπορευματοκιβώτιο από την Κίνα στη Βόρειο Ευρώπη με 2,000$, είδε το κόστος να ξεπερνά τα  $9,000. Όπως φαίνεται και όπως έγινε και στα Ελληνικά SuperMarkets, αυξήθηκε η ζήτηση συσκευασμένων προϊόντων σε βάρος των χύδην και ταυτόχρονα, η επιδημία αποδιοργάνωσε την εφοδιαστική αλυσίδα, με χιλιάδες εμπορευματοκιβώτια να παραμένουν σε αχρησία, οπότε, παρόλο που το πετρέλαιο τον Ιανουάριο φέτος ήταν φθηνότερο από τον προηγούμενο Ιανουάριο, οι δύο αυτοί παράγοντες εκτόξευσαν τα μεταφορικά.

Η αύξηση υλών και μεταφορικών, προφανώς θα αυξήσει και τις ανάγκες σε ρευστότητα των επιχειρήσεων, προσθέτοντας χρηματοοικονομικό κόστος, αλλά δυσχεραίνοντας κιόλας την ανταγωνιστική θέση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε φθηνό δανεισμό, ιδιαίτερα σε σχέση με τις επιχειρήσεις που δανείζονται στο εξωτερικό. Παράλληλα, με ενισχυμένο πληθωρισμό σε επίπεδο πρώτων υλών CIF, οδηγούμαστε και σε άνοδο τελικών τιμών καταναλωτή. Βάζοντας στην εξίσωση και το καταστάλαγμα συνηθειών ενός έτους μειωμένου καταναλωτισμού λόγω COVID-19, ο κίνδυνος μείωσης της ζήτησης στα εκτός πρώτης ανάγκης μεγάλης κυκλοφορίας αγαθά, είναι ορατός.

Στον κατασκευαστικό κλάδο, η σημαντική αύξηση κόστους σε σίδερο-τσιμέντο, ίσως δεν θα προλάβει να ανακόψει την αύξηση έκδοσης οικοδομικών αδειών που έχουμε κάθε τέτοια εποχή, αλλά βάζει πολλά ερωτηματικά ως προς το ποσοστό που θα προχωρήσουν σε υλοποίηση οι άδειες αυτές.

Πολύ χαρακτηριστική για την άνοδο των πρώτων υλών είναι η τιμή του σιδήρου scrap, που από 8 λεπτά το κιλό πέρυσι, στρογγυλοκάθισε εφέτος στα 20 λεπτά!

Ζητήσαμε την άποψη του κ. Κωνσταντίνου Χούσου, Προέδρου και Δ/ντος Συμβούλου της ΕΠΑΚΡΟΝ Τεχνική ΑΕ, που τον βρήκαμε στη Χίο όπου η εταιρεία του κατασκευάζει το νέο δικαστικό Μέγαρο. Μας είπε τα εξής:

Από τις αρχές του 2020 έως σήμερα, υπάρχει ραγδαία μεταβολή στις τιμές του σιδηροπλισμού, του αλουμινίου, του ξύλου, των καλωδίων, των μονωτικών υλικών, των σωληνώσεων,του έτοιμου σκυροδέματος κλπ.Ενδεικτικά στον σιδηροπλισμό, η αύξηση είναι περίπου 23%. Αυτό έχει άμεση επίπτωση στις κατασκευές αλλά ειδικότερα στις κατασκευές δημοσίων έργων. Κι αυτό γιατί στα δημόσια έργα μεσολαβεί μεγάλο διάστημαμεταξύ της φάσης του διαγωνισμού- δέσμευσης τιμών και της έναρξης των εργασιών: Γραφειοκρατικές και δικαστικές διαδικασίες (εγκρίσεις, ενστάσεις, ακυρώσεις κλπ.). Και με  δεδομένο ότι δεν υπάρχει δυνατότητα για αναθεώρηση τιμών στην παρούσα φάση, οι κατασκευαστικές βρίσκονται να εκτελούν τα έργα, κάτω από σοβαρά διαφορετικούς οικονομικούς όρους. Υπάρχει κίνδυνος πολλά από τα έργα που είναι σε εξέλιξη να μείνουν στη μέση και οι εταιρείες να πτωχεύσουν. Ευτυχώς για εμάς τουλάχιστον, ερχόμαστε από μία θετική περίοδο δραστηριότητας και αντέχουμε.

Από όλα αυτά φαίνεται πως πολλοί κλάδοι θα ταρακουνηθούν, πρώτα από την αύξηση του κόστους παραγωγής και δεύτερον από τις μεταβολές στις καταναλωτικές συνήθειες που έφερε ο COVID-19 αλλά και από την αλλαγή εποχής, όπου μεγάλα stocks απούλητων προϊόντων θα συνεχίσουν για έξι μήνες να δεσμεύουν κεφάλαια, ενώ νέες ανάγκες θα είναι πιο δύσκολο να χρηματοδοτηθούν.

Στα ακίνητα, όσο θα έρχονται στην επιφάνεια οι αυξήσεις τιμών στις νέες κατοικίες, και όσο θα προεξοφλούνται υπεραξίες από το Ελληνικό, τη γραμμή 4 του METRO, τις αναπλάσεις στην Αλεξάνδρας και το Βοτανικό, το κτήμα Τατοίου και την ΠΥΡΚΑΛ στον Υμηττό, για να μιλήσουμε μόνο για τα κυριότερα, είναι αναπόδραστο να δούμε αυξήσεις τιμών που για τους επόμενους 12 μήνες θα είναι δύσκολο να είναι μικρότερες από 10-12%.

Σε όλα αυτά και για ότι παράλληλα εξελίσσεται, η πρόσβαση σε γρήγορη και λογικού κόστους χρηματοδότηση θα είναι η υπ’ αριθμόν ένα προϋπόθεση ανάπτυξης ή και εκτίναξης της Ελληνικής οικονομίας. Και μαζί με αυτήν, προϋποθέσεις ουκ άνευ, οι καθαρές και διαφανείς διαδικασίες, η επέκταση της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και η έγκαιρη διαθεσιμότητα στατιστικών στοιχείων σε όλους τους κλάδους, ώστε οι επενδυτές να βασίζονται σε επίκαιρα στοιχεία και όχι το «μου είπαν».

Για Σχόλια και προτάσεις, milton@mediarisk.gr

Ο Μίλτων Παπαδάκης είναι Σύμβουλος επιχειρήσεων, επικεφαλής της εταιρείας MEDIARISK και έχει περάσει από σημαντικές θέσεις στην αγορά, όπως αυτή του Εμπορικού Δ/ντού του MEGA Channel και του Διευθύνοντος Συμβούλου της CARAT Hellas κ.α. Έχει πτυχία Μαθηματικών, Marketing και Νομικής.