Μικρότερες γυναικείες θεότητες του Μύθου- Η (μυθική) Σελήνη (του Κων/νου Αθ. Οικονόμου)

Μικρότερες γυναικείες θεότητες του Μύθου- Η (μυθική) Σελήνη
  • του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου, συγγραφέα

Σελάνα ή Σελήνη ήταν μια γυναικεία θεότητα, που συμβόλιζε την ψυχή της Σελήνης. Το όνομά της προέρχεται από τη λέξη σέλας, που σημαίνει φως.

  • Στην ελληνική Μυθολογία, η Σελήνη ή Μην [από το σεληνιακό μήνα, εξ ου και μηνίσκος το τέταρτο της Σελήνης], ή Πασιφάη, κατά τους Λάκωνες, ανήκε στην οικογένεια των Τιτανίδων.

Ο Ησίοδος [στη Θεογονία του] ισχυρίζεται ότι η Σελήνη ήταν κόρη του Υπερίωνα και της πρωτοθεότητας Θείας. Αδέλφια της ήταν η Ηώς [που συμβόλιζε την αυγή] και ο Ήλιος.

  • Απεικονίζεται συνήθως ως θηλυκή μορφή με την ημισέληνο ως στέμμα και έφιππη. Άλλες φορές οδηγεί άρμα με φτερωτά άλογα. Άλλοτε οι περιγραφές την θέλουν να οδηγεί μια αγέλη βοών και τότε το ημισεληνιακό της στέμμα θυμίζει τα κέρατα του ταύρου.

Διασχίζει κυκλικά τον ουρανό, όμοια με τον αδελφό της, πάνω σε άρμα που σέρνουν είτε άλογα είτε ταύροι, κατά το ένα μέρος τους λευκοί και κατά το άλλο μαύροι, αλληγορία ίσως του ότι μόνο η μία πλευρά της σεληνιακής επιφάνειας φωτίζεται από το ηλιακό φως.

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΑ” ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣ: Σύμφωνα με διάφορες τοπικές παραδόσεις, έσμιξε με τον Αέρα με τον οποίο και γέννησε μία θυγατέρα, τη Δρόσο. Σύμφωνα με παράδοση των Αθηνών από τον Δία γέννησε την Πανδία [<Πανδίων], ενώ με τον θνητό Ενδυμίωνα1 γέννησε 50{!} κόρες, όσοι και οι σεληνιακοί μήνες της κάθε Ολυμπιάδας!!

ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ: Η θεά Σελήνη για τους αρχαίους Έλληνες, αλλά και άλλους ειδωλολατρικούς λαούς της Αρχαιότητας, αποτελούσε τη θηλυκή αρχή της δημιουργίας του Κόσμου. Ακόμη, θεωρείτο ότι προσωποποιούσε το φαντασιακό και το υποσυνείδητο. 

  • Αποτελούσε επίσης η Σελήνη τη σελασφόρο [φωτεινή] εικόνα του κυκλικού χρόνου. Οι άπειρες νέες σελήνες σηματοδοτούν για τους αρχαίους άπειρες και αέναεες νέες αρχές. Η σκοτεινή σελήνη συμβόλιζε το σύμπαν που αποβάλλει το νεκρό παλαιό και ξεκινάει ξανά, το επόμενο νέο. Ο ίδιος κύκλος, όπως με τα ανθρώπινα γυναικεία έμμηνα, αλλά και ο ίδιος συμβολισμός.

ΛΑΤΡΕΙΑ: Οι Αθηναίοι στη λατρεία της Σελήνης προσέφεραν σπονδές καθαρού ύδατος και μικρούς άρτους σε σχήμα ημισελήνου (οι καλούμενοι σελήνιοι πλακούντες). Ιερό χρώμα της το ασημένιο και το λευκό, ενώ ιερό της μέταλλο ήταν το ασήμι. Τα επίθετα που της αποδιδόταν ήταν Αίγλη, Πασιφάη, Μήνη και Φοίβη. Με την εξέλιξη της Μυθολογίας και άλλες θεότητες συσχετίσθηκαν με τη Σελήνη [Εκάτη, Άρτεμις, Ήρα].

ΣΥΜΒΟΛΑΤα σύμβολα της Σελήνης ήταν ο χρυσός, κυρίως όμως ο άργυρος, τα κέρατα, ο σεληνιακός μηνίσκος, ο τροχός, ο δίσκος κ.ά. Ιερά ζώα της Σελήνης θεωρούνταν ο σκύλος [όπως και με την Εκάτη], ο λέων, το βόδι και ο πετεινός, που φέρονταν να εμφανίζονται ως ακόλουθοι της Σελήνης στο πέρασμά της κατά τη διάρκεια της νύχτας έως και την αυγή.

  • Ακόμη και κάτι που λίγοι γνωρίζουν:

Σημειώνεται ότι ο σεληνιακός μηνίσκος αποτέλεσε ιδιαίτερο σύμβολο της πόλης του Βυζαντίου και της διαδόχου πόλης, της Κωνσταντινούπολης, το οποίο και υιοθετήθηκε στη συνέχεια από την Οθωμανική Αυτοκρατορία [δες και τη σημερινή τουρκική σημαία] και μέσω αυτής μεταδόθηκε σε όλους τους μουσουλμάνους όπου και φέρεται σήμερα σε πολλές εθνικές σημαίες, εθνόσημα και αραβικά βασιλικά σύμβολα!

ΝΑΟΙ ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣΗ Σελήνη λατρευόταν σε όλο σχεδόν τον ελληνικό χώρο. Ιδιαίτερα όμως σπουδαία ιερά της ήταν αυτά στην αρχαία Σπάρτη εντός του μαντείου των Σπαρτιατών στις Θαλάμες της Λακωνίας. Επίσης και στη Ρώμη υπήρχε σπουδαίο ιερό στον Αβεντίνο λόφο όπου και έκαιγε “ακοίμητη λυχνία” όλη τη νύχτα.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com www.scribd.com/oikonomoukon

1 . Σύμφωνα με τον Απολλόδωρο, ο Ενδυμίων ήταν γιος του Αέθλιου.   Ήταν αρχηγός των Αιολών τους οποίους και οδήγησε μετά την εισβολή των πρωτοθεσσαλών, από τη Θεσσαλία στην Ήλιδα. Εκεί τον ερωτεύτηκε η Σελήνη, ενώ αργότερα ο Δίας τον πήρε στον ουρανό αρχικά ενώ αργότερα τον έριξε στον Άδη, δίνοντας του όμως το προνόμιο όσο κοιμάται να μένει αγέραστος και αθάνατος.

ΛΕΖΑΝΤΕΣ: 1. Ανάγλυφος βωμός με τη μορφή της Σελήνης. [Λούβρο]

2. Σελήνη και Ενδυμίων