Μία τέχνη χαμένη μέσα στους αιώνες των πατροπαράδοτων επαγγελμάτων του παρελθόντος

Η τέχνη της βαρελοποϊίας, μία τέχνη χαμένη μέσα στους αιώνες των πατροπαράδοτων επαγγελμάτων του παρελθόντος. Σκεπασμένα με το πέπλο της λήθης από τα κειμήλια στα ξεχασμένα πατάρια, έχουν φωνή, έχουν ζωή, έχουν ιστορίες να διηγηθούν.
  • Η κατασκευή του βαρελιού, απαιτεί μεγάλη πείρα, δεξιοτεχνία και προσοχή στις λεπτομέρειες. Ελάχιστοι πια οι εναπομείναντες βαρελάδες. Οι μοναδικοί τεχνίτες ανάδειξαν με το έργο τους, τα ελληνικά κρασιά, που στα χειροποίητα ξύλινα βαρέλια αποκτούν μία ιδιαίτερη γεύση. Η συντήρηση των τυριών επίσης, στα τυροκομεία, κάποτε γινόταν αποκλειστικά σε βαρέλια. Η ωρίμανση της φέτας μέσα σε ξύλινα βαρέλια, την κάνει να αποκτά επίσης μία ιδιαίτερη γεύση.
Κάποιες παλιές φωτογραφίες και ελάχιστοι βαρελοποιοί πια, μας θυμίζουν την τέχνη του βαρελιού.
  • Ο βαρελάς ή βαρελαντζής ή βαγενάς ή βαρελοποιός. Αυτές είναι οι ονομασίες του. Και η χρήση του βαρελιού δεν περιορίζονταν μόνο στη συντήρηση και την ωρίμανση του κρασιού και του τυριού, αλλά ο βαρελάς έφτιαχνε ακόμη βαρελάκια για σαρδέλες, μπακαλιάρο, τουρσί, αλλά και οικιακά σκεύη όπως, παγούρια, καρδάρες και τσότρες.

Οι κορμοί των δέντρων από βελανιδιά, δρυ, καστανιά, καρυδιά ήταν το ξύλο που χρησιμοποιούσαν στη κατασκευή των βαρελιών. Οι βαρελάδες γίνονται όλο και λιγότεροι,  γιατί το πλαστικό και το σιδερένιο βαρέλι έχει αντικαταστήσει το ξύλινο, οι ανοξείδωτες δεξαμενές, επίσης, τα οποία δεν έχουν καμία σχέση με τη ποιότητα που προσφέρει το ξύλο και προκαλούν ποιοτική και γευστική αλλοίωση.
  • Η διαφορά είναι τεράστια ανάμεσα στα βιομηχανοποιημένα βαρέλια, αυτά που κυκλοφορούν στο εμπόριο και στο χειροποίητο.
Τα παλιά χρόνια κάθε σπίτι στις αποθήκες του, είχε βαρέλια διαφόρων μεγεθών, ακόμη και για λάδι, τσίπουρο ή και όσπρια. Οι βαρελοποιοί του Μετσόβου, εκεί όπου παράγονται όλα τα ελληνικά τυροβάρελα και τα περισσότερα κρασοβάρελα, ελάχιστοι πια, βλέπουν την μείωση των παραγγελιών και των πωλήσεων τους.
  • Η παράδοση και το παλιό, επισκιάστηκε πια, από το σύγχρονο. Και τα ξύλινα βαρέλια  έμειναν να αποτελούν το βασικό ντεκόρ στα κουτούκια και σε ταβέρνες, παραπέμποντας σε άλλες νοσταλγικές εποχές.
Κάθε επάγγελμα άλλωστε, έχει την ακμή και την παρακμή του. Κάπως έτσι “αργοσβήνει” και του βαρελοποιού.
  • Κανείς πια δεν περιμένει με ανυπομονησία το Σεπτέμβριο να πιεί το ευαίσθητο κρασί, τον Οκτώβριο, του Αγίου Δημητρίου να δοκιμάσει το γιοματάρι, καμία μουσταλευριά δεν θα φτιαχτεί στην έλευση του μούστου, καμία μυρωδιά κρασιού δεν θα αναμιχθεί με τη ξύλινη αύρα του παραδοσιακού βαρελιού.
Το βαρέλι “κεχριμπάρι” και ο βαρελοποιός στήριγμα θα μείνει για πάντα να ξεδιψάει τις μνήμες μας.
Λίγο ἀκόμα καὶ τὸ παλιὸ αὐτὸ ξύλο
Τ’ ἄδειο ποὺ τὸ καταφρονᾶς
Θ’ ἀναστηθῆ μὲ χῶμα
Καὶ θὰ πλυθῆ μὲ φύλλα
Θα ῤθει μιὰν ὥρα ἀρίφνητος
Καρπὸς νὰ τὸ μεστώση
Μελίχρωμα σταφύλια…
Κ. Παλαμᾶς
Της Καλλιόπης Βαρδάκα