Η επιρροή του Covid-19 στις στατιστικές για τον πληθωρισμό

Η οικονομική αναστάτωση που έχει προκληθεί λόγω της πανδημίας έχει ξαφνικά αλλάξει ριζικά τις καταναλωτικές συνήθειες των ανθρώπων σε ολόκληρο τον κόσμο, γεγονός που έχει προκαλέσει τα επίσημα στοιχεία πληθωρισμού να είναι διαφορετικά από αυτά που παρατηρούμε, αναφέρεται στην Financial Times.

Η αύξηση των τιμών που παρατηρείται σε πολλές μεγάλες οικονομίες ανά τον κόσμο προκαλούν ανησυχία στους επενδυτές και τους κεντρικούς τραπεζίτες. Μέρος, ωστόσο, αυτού οφείλεται στον Covid-19 καθώς επηρεάζει σημαντικά τον τρόπο ερμηνείας των επίσημων δεδομένων.

Σε ολόκληρο τον κόσμο τον περασμένο χρόνο, καθώς η πανδημία κυριάρχησε, οι άνθρωποι σταμάτησαν να ξοδεύουν σε εστιατόρια, ταξίδια και σε άλλες δραστηριότητες που μετά το lockdown περιορίστηκαν.

Ως αποτέλεσμα, λοιπόν, αυτού  η πραγματική εμπειρία ορισμένων χωρών όσον αφορά των πληθωρισμό διέφερε από τον επίσημο βασικό ρυθμό κατά 0,89 εκατοστιαίες μονάδες σε ένα μήνα το περασμένο καλοκαίρι, σύμφωνα με έρευνα του καθηγητή του πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, Alberto Cavallo. Ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ μπορεί να έχει υποτιμηθεί κατά 5,5 εκατοστιαίες μονάδες κατά τη διάρκεια του 2020, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Cavallo.

Η διατάραξη αυτή πρόκειται να συνεχιστεί, ιδιαίτερα τώρα που σιγά σιγά οι μεγάλες οικονομίες επιστρέφουν σε πιο κανονικά πρότυπα κατανάλωσης, προειδοποιούν οι οικονομολόγοι, καθιστώντας ακόμα πιο δύσκολη την ερμηνεία των επίσημων μετρήσεων της αλλαγής των τιμών που αποτελούν τον πρωταρχικό στόχο της πολιτικής των κεντρικών τραπεζών.

Οι λεπτομέρειες των υπολογισμών πληθωρισμού των ΗΠΑ και της ευρωζώνης είναι διαφορετικές, αλλά και οι δύο μέθοδοι οδηγούν στην ίδια πρόκληση.

Το Γραφείο Στατιστικής Εργασίας των ΗΠΑ χρησιμοποιεί δεδομένα ερευνών που υστερούν σε σχέση με τις αλλαγές στον πραγματικό κόσμο κατά δύο χρόνια. Έτσι, από τότε που ξεκίνησε η πανδημία, τα επίσημα στοιχεία για τον πληθωρισμό υπολογίστηκαν με μετρήσεις που αντικατοπτρίζουν τον προ-πανδημικό κόσμο.

Οι δαπάνες για είδη σούπερμαρκετ αυξήθηκαν κατά 29% τον Μάρτιο του περασμένου έτους, σύμφωνα με τα στοιχεία αγοράς πιστωτικών και χρεωστικών καρτών από το Opportunity Insights. Η εκτόξευση της ζήτησης αύξησε τις τιμές κατά 2,7 τοις εκατό από μήνα σε μήνα.

Σε αντίθεση, οι δαπάνες για τις μετακινήσεις μειώθηκαν 70% τον Απρίλιο του περασμένου έτους και οι τιμές μειώθηκαν 7% από τις αρχές του έτους.

Σύμφωνα με τους οικονομολόγους, το αποτέλεσμα είναι ότι ο επίσημος υπολογισμός του δείκτη τιμών καταναλωτή υποτίμησε τις μεταβολές των τιμών που βίωσε ολόκληρος ο πληθυσμός στην καθημερινή του ζωή.

«Μπορείτε εύκολα να δείτε γιατί ο δείκτης CPI ήταν “φτωχή” επιλογή για τον υπολογισμό του πληθωρισμού κατά τη διάρκεια της ύφεσης που προκλήθηκε στη διάρκεια της πανδημίας», δήλωσε ο Miguel Faria e Castro, οικονομολόγος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας του Σεντ Λούις. «Αυτή η ύφεση οδήγησε σε μια άνευ προηγουμένου αλλαγή στη σύνθεση της κατανάλωσης των νοικοκυριών».

Καθώς η οικονομία των ΗΠΑ ανοίγει και πάλι και η καραντίνα τελειώνει, το αποτέλεσμα έχει αντιστραφεί.

Για παράδειγμα, η μείωση της παραγωγής αυτοκινήτων και φορτηγών στη διάρκεια του προηγούμενου έτους αύξησε τις τιμές των μεταχειρισμένων οχημάτων. Δεδομένου ότι οι Αμερικανοί έχουν ξοδέψει λιγότερα στις μετακινήσεις από την αρχή της πανδημίας από ό, τι υποδηλώνουν οι μετρήσεις του CPI, η επίσημη ανάλυση του πληθωρισμού του Απριλίου – η οποία σημείωσε ένα μεγάλο άλμα – ήταν πιθανώς μια υπερεκτίμηση.

«Τον Απρίλιο, εκείνο που προκάλεσε το ένα τρίτο του άλματος ήταν στην πραγματικότητα τα μεταχειρισμένα αυτοκίνητα και φορτηγά. Αυτό ήταν μεγάλο κίνητρο για αυτό », δήλωσε ο Cavallo, ο οποίος έχει χρησιμοποιήσει δεδομένα δαπανών σε πραγματικό χρόνο από το Opportunity Insights για να υπολογίσει ξανά τα στοιχεία στο CPI basket για να αντικατοπτρίσει με μεγαλύτερη ακρίβεια τις πρόσφατες αλλαγές τιμών.

«Το CPI basket θα έπρεπε να είχε δώσει μικρότερο βάρος στις μετακινήσεις και θα έχετε χαμηλότερη ένδειξη πληθωρισμού τον Απρίλιο», είπε.

Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, οι μετρήσεις για τον πληθωρισμό της ευρωζώνης, ενημερώνονται ετησίως τον Ιανουάριο. Οι αλλαγές στα πρότυπα κατανάλωσης κατά τη διάρκεια της πανδημίας σημαίνουν ότι ο υπολογισμός του τρέχοντος έτους θα δώσει μικρό βάρος στις τιμές των αντικειμένων, όπως η βενζίνη, τα ξενοδοχεία και τα εστιατόρια, τα οποία επλήγησαν από την καραντίνα.

Ως αποτέλεσμα, ακόμη και αν οι Ευρωπαίοι καταναλωτές επιστρέψουν στις προ-πανδημικές καταναλωτικές τους συνθήκες όσο η οικονομία εξομαλύνεται, οι επίσημες στατιστικές θα υποτιμήσουν τις δαπάνες σε αυτές

Ο Carsten Brzeski, οικονομολόγος της ING, δήλωσε ότι «η ερμηνεία των φετινών δεδομένων για τον πληθωρισμό δεν θα είναι εύκολη υπόθεση», καθώς οι δαπάνες της εποχής της πανδημίας δημιουργούν στρεβλώσεις όχι μόνο στην διάρκεια των lockdown αλλά και αργότερα αυτή τη χρονιά με τους πολίτες να επιστρέψουν στις προ- κορωνοιού καταναλωτικές τους συνήθειες.
Αυτό σημαίνει ότι οι επίσημες στατιστικές για τον πληθωρισμό είναι «λιγότερο ακριβή», δήλωσε ο Gregory Claeys στο Bruegel. «Θα έχουμε το ίδιο πρόβλημα με το προηγούμενο έτος, αλλά αντίστροφα», προειδοποίησε.

Το φαινόμενο αυτό θα μπορούσε να είναι σημαντικό. Για παράδειγμα, η στάθμιση της ψυχαγωγίας και των προσωπικών υπηρεσιών, των εστιατορίων και ξενοδοχείων μειώθηκε κατά 40 και 30 μονάδες βάσης αντίστοιχα το 2021 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Κατά μέσο όρο τα τελευταία 24 χρόνια, αυτοί οι τομείς δαπανών έχουν αλλάξει μόνο κατά 0,6 μονάδες βάσης ετησίως.

Το ζήτημα είναι ήδη ορατό στην περίπτωση της βενζίνης: τόσο ο όγκος τιμών όσο και η κατανάλωση μειώθηκαν πέρυσι. Οι τιμές της βενζίνης αυξάνονται και πάλι τώρα, αλλά η επιρροή της στον συνολικό υπολογισμό του πληθωρισμού θα είναι 13% μικρότερη από πέρυσι. Αυτό το αποτέλεσμα θα διαρκέσει έως ότου το καλάθι πληθωρισμού της ευρωζώνης ξαναρχίσει τον Ιανουάριο. Το ίδιο θα μπορούσε να συμβεί με τα ξενοδοχεία και τους κινηματογράφους.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα υπολόγισε ότι ο πληθωρισμός που βίωσαν οι καταναλωτές πέρυσι ήταν 0,2 εκατοστιαίες μονάδες υψηλότερος από τον επίσημο CPI μεταξύ Απριλίου και Αυγούστου, και η αλλαγή σταθμών φέτος ώθησε τον ρυθμό του πληθωρισμού κατά 0,3 εκατοστιαίες μονάδες τον Ιανουάριο.

Η Katharina Utermöhl, ανώτερη οικονομολόγος της Allianz, δήλωσε ότι οι υπεύθυνοι χάραξης της πολιτικής «θα πρέπει να το λάβουν υπόψη και να δοκιμάσουν εναλλακτικές μεθόδους μέτρησης για να αποκτήσουν καλύτερη αίσθηση της πραγματικής δυναμικής του πληθωρισμού» – καθώς αυτές οι στατιστικές δυσκολίες συνεχίζουν να φέρνουν το χάος με τον CPI τους επόμενους μήνες.

Πηγή: Financial Times