Γιάννος Κοντόπουλος στην «Κ»: Να επιστρέψει το Χ.Α. στο κλαμπ των ισχυρών

Γιάννος Κοντόπουλος στην «Κ»: Να επιστρέψει το Χ.Α. στο κλαμπ των ισχυρών

  • Ο νέος CEO στο Χρηματιστήριο Αθηνών, Γιάννος Κοντόπουλος, θεωρεί εφικτή την αύξηση των εισηγμένων εταιρειών

Την επιστροφή στις ανεπτυγμένες αγορές ως στρατηγικό στόχο θητείας υπογραμμίζει με συνέντευξη στην «Κ» ο νέος CEO στο Χρηματιστήριο Αθηνών, Γιάννος Κοντόπουλος, ο οποίος θεωρεί ότι είναι κατάλληλη η στιγμή για τα επόμενα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση.

  • Ο νέος επικεφαλής της ελληνικής χρηματαγοράς χαρακτηρίζει θετική την εικόνα για τα 2/3 των εταιρειών στον Γενικό Δείκτη, αν και μιλάει για φαύλο κύκλο χαμηλής ρευστότητας και έλλειψης IPOs.

Ο ίδιος μιλάει για την ανάγκη εκπλήξεων που θα αποτελέσουν ορόσημα στο ελληνικό Χρηματιστήριο, θεωρώντας εφικτή την αύξηση των εισηγμένων με την αξιοποίηση εργαλείων όπως το dual listing.

  • Ο κ. Κοντόπουλος στέλνει το μήνυμα ότι το Χρηματιστήριο Αθηνών «μπορεί και θέλει» να έχει ρόλο στο πρόγραμμα των ιδιωτικοποιήσεων. Επιπλέον, περιγράφει ποια, κατά τη γνώμη του, είναι τα πλεονεκτήματα της ελληνικής κεφαλαιαγοράς. Εκφράζει δε την εκτίμηση ότι δύσκολα πλέον θα δούμε μία νέα Folli Follie.

– Πώς θα περιγράφατε την επαγγελματική σας πορεία μέχρι σήμερα; Θα θέλατε να συστηθείτε στο ελληνικό κοινό;

– Η καριέρα μου συνδέθηκε με κομβικές εξελίξεις στις παγκόσμιες αγορές. Ξεκίνησε τη δεκαετία του ’90 με τις αναδυόμενες αγορές να καταγράφουν τότε τον μεγαλύτερο αριθμό κρίσεων αλλά και ευκαιριών.

  • Το 2002 ανέλαβα την παγκόσμια στρατηγική συναλλάγματος στη Μerrill Lynch, όταν το δολάριο άρχισε να πέφτει από τα υψηλά τριακονταετίας, προκαλώντας σειρά επιπτώσεων στην παγκόσμια οικονομία. Ακολούθησε η πρώτη μου ενασχόληση με τα hedge funds, ένα χρόνο πριν από τη μεγάλη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. Στην Ελλάδα, η πρώτη μου εργασιακή εμπειρία ήταν το 2009, στην απαρχή της ελληνικής κρίσης, όταν ανέλαβα Chief Investor Officer της Εurobank και στη συνέχεια διευθύνων σύμβουλος της Εurobank Asset Management.

Σήμερα, με τις παγκόσμιες αναταράξεις που έχουμε μπροστά μας, βρισκόμαστε σε ένα αντίστοιχο κομβικό σημείο για τις αγορές. Την ίδια ώρα, υπάρχουν ιδιαίτερα ισχυρές ενδείξεις ότι η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε τροχιά ανάταξης και ανάπτυξης. Αρα θα σας έλεγα ότι ατενίζω το μέλλον με αισιοδοξία, διαβλέποντας μέσα σε αυτό το δύσκολο περιβάλλον ευκαιρίες.

– Γιατί αναλάβατε τη θέση του CEO στο Χρηματιστήριο Αθηνών;

– Ανέλαβα τη θέση αυτή διότι δίνω μεγάλο βάρος στις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, της κεφαλαιαγοράς και του Χρηματιστηρίου, το οποίο ως θεσμός μπορεί και πρέπει να συμβάλει στον εθνικό στόχο ανάδειξης και ενίσχυσης των πηγών πλούτου της χώρας, καθώς και στην «κινητοποίηση» των αποταμιεύσεων.

  • Δεν είναι μία εύκολη αποστολή, όμως μου αρέσουν οι προκλήσεις και ως Ελληνας θέλω να συμβάλω σε αυτή την προσπάθεια της οικονομικής και εθνικής ανάτασης. Θέλω η οικογένειά μου, τα μικρά παιδιά μου να έχουν την ευκαιρία να ζήσουν από κοντά όλη αυτή την προσπάθεια.

– Πώς αξιολογείτε σήμερα τις επιδόσεις του Χρηματιστηρίου Αθηνών και τι περιθώρια ανάπτυξης θεωρείτε πως έχει μία μικρή χρηματαγορά όπως η ελληνική;

– Κατ’ αρχάς, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως τα τελευταία 13 χρόνια η Ελλάδα έζησε μία τεράστια κρίση, η οποία αναπόφευκτα έπληξε και το Χρηματιστήριο. Ωστόσο, αν δούμε τα επιμέρους στοιχεία για αυτή τη δύσκολη περίοδο, η εικόνα για τα σχεδόν 2/3 των εταιρειών του Γενικού Δείκτη είναι πλέον θετική και περίπου το 1/3 των εταιρειών έχει διπλασιαστεί σε κεφαλαιοποίηση. Προφανώς, οι τράπεζες αντιμετώπισαν σοβαρά προβλήματα.

  • Παρατηρώντας όμως τις υπόλοιπες εταιρείες του Γενικού Δείκτη –ακόμα και κάτω από αυτές τις δύσκολες συνθήκες– η εικόνα είναι πολύ καλύτερη απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς. Τα πλέον πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι το 2021 σημειώθηκε ρεκόρ 15ετίας, τόσο στην κερδοφορία των εταιρειών όσο και στην άντληση κεφαλαίων. Αντίστοιχα θετική και ενθαρρυντική είναι η εικόνα των αποτελεσμάτων α΄ τριμήνου του 2022.

Ομως υπάρχουν πολλά περιθώρια ανάπτυξης. Και θεωρώ πως είναι η κατάλληλη στιγμή να δρομολογήσουμε τα επόμενα επιτακτικά βήματα, προκειμένου να ενταχθούμε εκ νέου στο «κλαμπ» των ανεπτυγμένων αγορών. Μία τέτοια εξέλιξη θα έχει προφανή θετικό αντίκτυπο στη θέση μας στον διεθνή χάρτη αλλά και πολλαπλά οφέλη για τις εισηγμένες εταιρείες.

– Εδώ περιγράφετε μια ωραία εικόνα. Ομως η κριτική που ασκείται τα τελευταία λίγα χρόνια είναι ότι το Χρηματιστήριο δεν έχει καταφέρει να αποτυπώσει τη δυναμική της οικονομίας όπως αυτή αναδύεται σε άλλους τομείς.

– Είναι γεγονός. Πρέπει να σπάσουμε τον φαύλο κύκλο στον οποίο έχει πέσει το Χρηματιστήριο, αυτόν της χαμηλής ρευστότητας και της έλλειψης IPOs. Αυτός είναι και ο δικός μου κεντρικός στόχος στον οποίο και θα κριθώ. Πρέπει να αλλάξουμε αυτό το αρνητικό αφήγημα, με ανάδειξη των θετικών στοιχείων, με εξωστρέφεια και με εκπλήξεις.

  • Η εικόνα για τα σχεδόν 2/3 των εταιρειών του Γ.Δ. είναι πλέον θετική και περίπου το 1/3 των εταιρειών έχει διπλασιαστεί σε κεφαλαιοποίηση.

– Οταν λέτε εκπλήξεις;

– Να σας δώσω ένα παράδειγμα. Εστω ότι υπάρχει ένα ελληνικό Unicorn από τον κλάδο της τεχνολογίας, με σημαντικές προοπτικές. Πιστεύετε ότι η πρώτη σκέψη θα ήταν να εισαχθεί στο ελληνικό Χρηματιστήριο; Μάλλον όχι. Θα προτιμήσει πιθανώς τον Nasdaq για να εξασφαλίσει μεταξύ άλλων το υψηλότερο δυνατό rating.

  • Ομως ένα dual listing, γιατί όχι στην Ελλάδα, μπορεί να προσδώσει επιπλέον οφέλη στην εταιρεία αυτή. Από μία τέτοια διπλή εισαγωγή μπορούν να προκύψουν πλεονεκτήματα τα οποία θα προσφέρουν ασφάλεια και περαιτέρω ευκαιρίες για την ανάπτυξη της εταιρείας. Αξίζει να το κυνηγήσουμε κι ας είναι δύσκολο.

– Πρακτικά δηλαδή τι θα κέρδιζε μια εταιρεία σε αυτή την περίπτωση;

– Οταν μία εταιρεία εισαχθεί ως dual listing στην Ελλάδα, γίνεται αυτομάτως μέρος ενός μεγάλου ευρωπαϊκού δικτύου. Αποκτά αυτόματη κάλυψη από τμήματα αναλύσεων καθώς και τη δυνατότητα να γίνει μέρος ενός δείκτη. Επίσης, και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο, ανοίγεται ουσιαστικά ο δρόμος για την προσέλκυση επενδυτικού ενδιαφέροντος από τμήμα του Ευρωπαϊκού Συστήματος που επενδύει μόνο σε ευρωπαϊκούς τίτλους. Και αποκτά μεγαλύτερο πεδίο διαπραγμάτευσης σε ΗΠΑ και Ευρώπη, που είναι πλεονέκτημα σε περιόδους αναταραχών. Είναι πολλά και ουσιαστικά τα πλεονεκτήματα μιας τέτοιας απόφασης.

– Πώς θα προσελκύσετε ευρύτερα νέες εισηγμένες στο ελληνικό Χρηματιστήριο και τι χαρακτηριστικά θα πρέπει να έχουν; Να περιμένουμε νέα σε αυτό το μέτωπο;

– Κατ’ αρχάς, υπάρχει ήδη ένα υγιές pipeline εταιρειών οι οποίες έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για εισαγωγή στο Χρηματιστήριο ή για εκδόσεις ομολόγων. Εμείς οφείλουμε να εντατικοποιήσουμε την προσπάθεια. Θέλουμε τις καλύτερες εταιρείες. Εταιρείες με πολύ καλό προϊόν ή πολύ καλές υπηρεσίες και κατά προτίμηση ηγέτιδες στον χώρο τους.

  • Ομως για να σπάσεις τον φαύλο κύκλο που ανέφερα νωρίτερα, χρειάζεται συστράτευση. Το πρόβλημα δεν μπορεί να επιλυθεί μονομερώς από το Χρηματιστήριο, την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ή την κυβέρνηση. Αν όμως όλοι μαζί παρουσιάσουμε μία εικόνα συνοχής, τότε είμαι βέβαιος πως θα δούμε εταιρείες να αποφασίζουν να εισαχθούν στο Χρηματιστήριο, πιστεύοντας στα οφέλη που θα εξασφαλίσουν.

Για να τα καταφέρουμε, απαιτείται συνεχής διάλογος με όλο το οικοσύστημα. Οφείλουμε να αποκτήσουμε συχνότερη επαφή με το επενδυτικό κοινό, εντός και εκτός συνόρων. Απαιτούνται ενέργειες που θα βελτιώσουν διαρθρωτικά την αγορά προσφέροντας κίνητρα στις εισηγμένες εταιρείες.

  • Εάν οι εισηγμένες είναι ικανοποιημένες, εκπέμπεται ευκολότερα το σήμα για να κάνουν και άλλες το βήμα.

Aκούσαμε πρόσφατα από τον υπουργό Οικονομικών πως η ανάπτυξη της ελληνικής κεφαλαιαγοράς αποτελεί προτεραιότητα της κυβέρνησης. Σε αυτή την πολύπλευρη προσπάθεια, το Χρηματιστήριο θα συνεισφέρει στον μέγιστο βαθμό.

– Μπορεί το Χρηματιστήριο να έχει ρόλο στο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων;

– Kαι μπορεί και θέλει. Είναι κάτι που έχει ήδη συμβεί στο παρελθόν τόσο σε διεθνές επίπεδο, όσο και στην Ελλάδα – βλ. ΟΤΕ, ΔΕΗ, ΟΛΠ, αλλά και το ίδιο το Χρηματιστήριο. Ασφαλώς, μία τέτοια απόφαση δεν ανήκει στο Χρηματιστήριο. Θα είναι μία από τις θετικές εκπλήξεις που ανέφερα προηγουμένως. Εμείς από την πλευρά μας, μπορούμε να αναδείξουμε τα θετικά στοιχεία και να στηρίξουμε αυτή την επιλογή.

  • Πιστεύω πως η αποτίμηση που μπορείς να λάβεις σε ένα Χρηματιστήριο είναι η μέγιστη δυνατή. Παράλληλα, ανατροφοδοτείται το επενδυτικό ενδιαφέρον από το εσωτερικό και το εξωτερικό. Αυξάνεται η συναλλακτική δραστηριότητα. Υπάρχει και ένα ακόμα σημαντικό στοιχείο: Πρόσφατη μελέτη του ΙΟΒΕ κατέδειξε πως οι ιδιωτικοποιήσεις που γίνονται μέσω της εγχώριας κεφαλαιαγοράς έχουν στατιστικά σημαντική επίδραση στις επενδύσεις, στην κατανάλωση και άρα στην πραγματική ανάπτυξη.

Πρόκληση η εισαγωγή μικρομεσαίων στην Εναλλακτική Αγορά

– Ως προς την Εναλλακτική Αγορά; Ποιο είναι το στοίχημα στον χώρο των ΜμΕ;

– Η Εναλλακτική Αγορά σχετίζεται με τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας, τις ΜμΕ επιχειρήσεις. Κάποιοι το εκλαμβάνουν αυτό ως αρνητικό. Θυμάμαι λοιπόν κάτι που είχε πει ο Tocqueville στο σύγγραμμά του για την Αμερική, τον 19ο αιώνα: «Αυτό που εντυπωσιάζει δεν είναι τόσο το μεγαλείο των βιομηχανικών επιχειρήσεων αλλά οι αναρίθμητες μικρές επιχειρήσεις που έχει η Αμερική».

  • Η Εναλλακτική Αγορά μπορεί και πρέπει να λειτουργεί ως εφαλτήριο για εισαγωγή των εταιρειών στην Κύρια Αγορά. Ηδη συμβαίνει αυτό. Θα σας δώσω δύο πρόσφατα παραδείγματα: Οι εταιρείες Entersoft και Epsilonet εντάχθηκαν στην Εναλλακτική το 2008 και στην Κύρια αγορά το 2020. Στο διάστημα αυτό, η μία έχει τετραπλασιαστεί σε κεφαλαιοποίηση και η άλλη έχει δεκαπλασιαστεί.

Ομως και η παλαιότερη Παράλληλη Αγορά ήταν μία οργανωμένη αγορά, που επικεντρωνόταν σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ο Μυτιληναίος, η Jumbo, ξεκίνησαν από την Παράλληλη Αγορά και σήμερα αποτελούν γίγαντες του γενικού δείκτη. Σε τέτοια βήματα ανάπτυξης πρέπει να προσβλέπουμε. Αλλωστε, δημιουργείται ήδη ευνοϊκότερο περιβάλλον προς αυτή την κατεύθυνση.

  • Πρόσφατα ψηφίστηκε ο Ν. 4935 /2022, ο οποίος παρέχει σημαντικά κίνητρα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις για να συγχωνευθούν. Επιπλέον, μία τέτοια κίνηση τους επιτρέπει να λάβουν πολύ καλή επιδότηση από το «Ελλάδα 2.0». Κι εδώ υπάρχει η πρόκληση για το Χρηματιστήριο και το οικοσύστημα:

Να προσεγγίσουμε αυτές τις εταιρείες, οι οποίες μπορούν πλέον να εγκαταλείψουν το μοντέλο της οικογενειακής επιχείρησης, να αποκτήσουν ανεξάρτητο management και να προχωρήσουν στο επόμενο βήμα μέσω Χρηματιστηρίου, που θα τους επιτρέψει να μεγαλώσουν και να επιμηκύνουν τη διάρκειά τους.

– Ποια θα είναι η στρατηγική σας ως προς το προσωπικό, τις εργασιακές σχέσεις και την ευρύτερη οργάνωση του Χρηματιστηρίου ως οργανισμού;

– Με ενδιαφέρει η λειτουργία στα πρότυπα μιας σύγχρονης ιδιωτικής εταιρείας, κάτι το οποίο θεωρώ πως ήδη υπάρχει και πρέπει να έχει εξέλιξη. Πρέπει να στηρίζουμε το ανθρώπινο δυναμικό, παρέχοντας ευκαιρίες για εξέλιξη, ενθαρρύνοντας την πρωτοβουλία και τη δημιουργικότητα. Για να γίνει αυτό, πρέπει να υπάρχει σαφήνεια στους στόχους μας. Οφείλουμε να δίνουμε ξεκάθαρη και ειλικρινή περιγραφή στους εργαζομένους, στο διοικητικό συμβούλιο, στους πελάτες και στους μετόχους μας. Αν στο τέλος της ημέρας είναι ικανοποιημένοι οι πελάτες μας, δηλαδή οι εισηγμένες, οι δυνάμει εισηγμένες και τα μέλη μας, σε βάθος χρόνου όλοι οι υπόλοιποι εμπλεκόμενοι θα είναι επίσης ικανοποιημένοι.

– Πώς βοηθάει η τεχνολογία σήμερα το έργο των κεφαλαιαγορών και τι μέρος καταλαμβάνει αυτή στον σχεδιασμό σας;

– Πρώτον, η τεχνολογία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της στρατηγικής μιας υποδομής όπως το Χρηματιστήριο, οπότε είναι μέρος της καθημερινότητάς μας να επενδύουμε και να εξελισσόμαστε, τόσο από πλευράς υποδομών και αρχιτεκτονικής όσο και από πλευράς δεξιοτήτων που προσπαθούμε να προσελκύσουμε.

  • Κάτι τέτοιο ασφαλώς απαιτεί συνεχή εγρήγορση και επένδυση πάνω σε αυτό. Δεύτερον, στο παρελθόν έχουν γίνει σημαντικά βήματα ώστε το Χρηματιστήριο να αποτελέσει κόμβο συνάντησης νεοφυών επιχειρήσεων με το κεφάλαιο. Τώρα πρέπει να πάμε ένα βήμα πιο πέρα: Να επενδύσουμε εμείς ως Χρηματιστήριο, μέσω ενός λελογισμένου πειραματισμού που δεν θα διαταράξει την καθημερινότητά μας, σε υπηρεσίες και προϊόντα τα οποία επιλύουν τα προβλήματα των πελατών μας.

Αυτό προφανώς δεν επιτυγχάνεται σε μία μέρα, ωστόσο πρέπει να εκμεταλλευθούμε τις δυνατότητες που προσφέρουν οι νέοι τεχνολόγοι που υπάρχουν στη χώρα μας. Είναι βέβαιο πως έτσι θα μπορέσουμε να δημιουργήσουμε ευκαιρίες οι οποίες θα εμπνεύσουν το ανθρώπινο δυναμικό μας.

– Τελικά, ποια θα λέγατε ότι είναι τα πλεονεκτήματα της ελληνικής αγοράς;

– Τα πλεονεκτήματα της ελληνικής αγοράς αντανακλούν τα πλεονεκτήματα της ελληνικής οικονομίας. Ποια είναι αυτά κατά τη γνώμη μου: Πριν απ’ όλα, έχουμε μείνει πίσω. Αυτό σημαίνει ότι έχουμε μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης. Και επειδή έχουν γίνει διαρθρωτικές αλλαγές από όλες τις τελευταίες κυβερνήσεις, νομίζω ότι έχουμε ένα πολύ καλό εφαλτήριο. Επίσης, πρέπει να εκμεταλλευθούμε το συγκριτικό πλεονέκτημα της γεωγραφικής μας θέσης, σε άξονες όπως το δίπτυχο τουρισμού-πολιτισμού, τα logistics και η ενέργεια. Πλεονέκτημα θεωρώ και το χαμηλό κόστος.

  • Μπορεί να ακούγεται περίεργο σε περίοδο υψηλού πληθωρισμού, όμως είναι κάτι που έχει συντελεστεί σε μεγάλο βαθμό τα τελευταία 13 χρόνια, διαμορφώνοντας μια καλύτερη βάση ακόμη και για τη σημερινή φάση των υψηλών τιμών. Κάτι ακόμα που έχει ιδιαίτερη σημασία, είναι το ανθρώπινο δυναμικό και ιδίως οι νέοι. Η βαθιά κρίση άλλαξε τον τρόπο σκέψης των νέων μας, οι οποίοι πλέον βρίσκουν νέους τρόπους δράσης και δημιουργίας, μέσα από το επιχειρείν. Αυτό είναι ένα ισχυρό πλεονέκτημα το οποίο αναγνωρίζει και θα εκμεταλλευθεί το επενδυτικό κοινό.

Δύσκολα θα δούμε μία νέα Fοlli Follie

– Η υπόθεση της Folli Follie ήταν ένα πλήγμα για την ελληνική αγορά από τη σκοπιά της εταιρικής διακυβέρνησης. Πώς θα αποφύγει η Ελλάδα μία νέα Folli Follie;

– O Τσώρτσιλ είχε πει ότι οι στρατηγοί είναι πάντα έτοιμοι να πολεμήσουν τον προηγούμενο πόλεμο, οπότε ναι, πιστεύω ότι δύσκολα θα δούμε μία νέα Fοlli Follie. Εχει προηγηθεί βέβαια μια μεγάλη προσπάθεια: σημαντική θωράκιση του θεσμικού πλαισίου, βελτίωση σε πολλά σημαντικά σημεία, όπως ο έλεγχος του οργανωτικού σχήματος μιας εταιρείας, η ανεξαρτησία του διοικητικού συμβουλίου και η λογοδοσία απέναντι στους μετόχους.

  • Επιπλέον, οι εταιρείες έχουν ήδη εντάξει στην κουλτούρα τους –γενικότερα– βέλτιστες πρακτικές βιώσιμης ανάπτυξης, τις οποίες πλέον οι επενδυτές «απαιτούν». Κανένας νόμος ωστόσο δεν μπορεί να προσφέρει απόλυτη προστασία. Το «καλό» από εκείνο το πλήγμα είναι πως το οικοσύστημα βρίσκεται πλέον σε μεγαλύτερη εγρήγορση. Θα πρέπει ωστόσο να έχουμε πάντα κατά νου, και αυτό ίσως θα λειτουργεί σωτήρια, πως μία τέτοια επανάληψη ως πιθανότητα δεν μπορεί να αποκλειστεί.