Eπιλογές και αναφορές για επενδυτές του XA (10/8)

  • Οι αποτιμήσεις των ελληνικών μετοχών φαίνονται αρκετά ελκυστικές σε σχετικούς όρους.
  • Οι δείκτης p/e διαπραγματεύεται με discount 8,9% σε σχέση με τον ιστορικό μέσο όρο έναντι 9,3% premium για τον δείκτη μετοχών της ευρωζώνης.
  • Με βάση τους δείκτες της Generali, το momentum των τιμών των ελληνικών μετοχών έναντι της τάσης του spread των κρατικών ομολόγων φαίνεται υπερπουλημένο (τουλάχιστον κατά 10%).
  • Και το ελληνικό Shiller P/E (μια πολύ μακροπρόθεσμη προσέγγιση σε ό,τι αφορά τις αποτιμήσεις), φαίνεται πολύ ακραίο τόσο σε σχέση με τα παγκόσμια επίπεδα όσο και σε σχέση με τα επίπεδα στην ευρωζώνη.

COCA COLA HBC- Α’6ΜΗΝΟ 2018: Τα καθαρά κέρδη της διαμορφώθηκαν σε 216,9 εκατ. ευρώ στο α’ εξάμηνο του 2018 (+13,2% σε σχέση με το 2017). Τα συγκρίσιμα καθαρά κέρδη +5,8% στα 221,7 εκατ. ευρώ. Τα έσοδα (+6,4%) σε ουδέτερη συναλλαγματική βάση διαμορφώθηκαν σε 3,23 δισ. ευρώ, με τον όγκο πωλήσεων να αυξάνεται 4,6% στα 1,067 δισ. κιβώτια.


COCA COLA HBC(1): Αποτιμάται σε 11,35 δισ. ευρώ, στα 30,5600 ευρώ. ΠΑΝΤΑ ΣΕ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΥΨΗΛΑ ΕΠΙΠΕΔΑ TIMΩN…  ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ: 3,02 δισ. ευρώ και p/bv 3,76. ΔΑΝΕΙΣΜΟΣ: 1,57 δισ. ευρώ και ΤΑΜΕΙΑΚΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ 659,4 εκατ. ευρώ ΚΑΘΑΡΟΣ ΔΑΝΕΙΣΜΟΣ: 910,6 εκατ. ευρώ και Δείκτης δανειακής μόχλευσης 0,22. ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΤΑΜΕΙΑΚΕΣ ΡΟΕΣ: 126,8 εκατ. ευρώ από τα 95,1 εκατ. ευρώ του α’6Μ 2017.

  • ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕΤΟΧΗΣ
  • ΑΠΟΤΙΜΑΤΑΙ σε 11,35 δισ. ευρώ, στη τιμή των 30,5600 ευρώ η μετοχή.
  • P/E: (ε) 25 με 30  P/BV: 3,8  ΔΕΙΚΤΗΣ ΔΑΝ.ΜΟΧΛΕΥΣΗΣ: 0,22.
Διάστημα Ελάχιστη τιμή Μέγιστη τιμή Μεταβολή %
7 ημερών 29,860 31,090 -0,33
30 ημερών 29,480 31,900 4,87
3 μηνών 27,820 31,900 9,22
6 μηνών 24,930 31,900 19,61
12 μηνών 24,930 31,900 15,32

!ΟΤΕ-Α’6ΜΗΝΟ 2018: Αύξηση δανεισμού, μείωση ιδίων κεφαλαίων και υψηλό P/e. Κύκλος Εργασιών 1,88 δισ. ευρώ από 1,87 δισ. ευρώ. EBITDA: 594,7 εκατ. από 607,3 εκατ. ευρώ. Κέρδη μετά από φόρους 88 εκατ. από 67,5 εκατ. ευρώ. Σύνολο εισροών από λειτουργικές δραστηριότητες 425,6 εκατ. από 432,1 εκατ. ευρώ. Σύνολο εκροών από επενδυτικές δραστηριότητες -352,1 εκατ. από -423,5 εκατ. ευρώ. ΣΥΝΟΛΟ ΚΑΘΑΡΩΝ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ: +73,5  εκατ. από +8,6 εκατ. ευρώ.

.
!ΟΤΕ- Α’6ΜΗΝΟ 2018(1): Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 2,3 δισ. ευρώ από 2,34 δισ. ευρώ. Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις 1,328 δισ. από 1,276 δισ. ευρώ.
Βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις  186,4 εκατ. ευρώ από 764,5  εκατ. ευρώ.  Ταμειακά διαθέσιμα 817,1 εκατ. ευρώ από 1,51 δισ. ευρώ. ΚΑΘΑΡΟΣ ΔΑΝΕΙΣΜΟΣ: 697,3 εκατ. ευρώ από 530 εκατ. ευρώ. Συναλλαγές+αμοιβές διευθυντικών στελεχών και μελών της διοίκησης 4,6 εκατ.ευρώ.  Απασχολούμενο προσωπικό στις 31.12.17: 20.410 άτομα από 21.271 άτομα το 2016
  • ΑΠΟΤΙΜΑΤΑΙ σε 5,56 δισ. ευρώ, στη τιμή των 11,3400 ευρώ η μετοχή.
  • P/E: (ε) 30  P/BV: 2,4  ΔΕΙΚΤΗΣ ΔΑΝ.ΜΟΧΛΕΥΣΗΣ: 0,30.

ΟΤΕ-Τιμές κλεισιμάτων των τελευταίων 30 ημερών


!ΚΡΙ ΚΡΙ@4,2700 και κ/φση 141,2 εκατ.:  Αποκοπή μερίσματος στις 23/8: 0,1150 cents. Με την κεφαλαιοποίηση να ξεπερνά πλέον και τα 140 εκατ. ευρώ είναι εμφανές ότι η αγορά του χαρίζει ένα σημαντικό premium. Μάλλον θα γνωρίζει κάτι παραπάνω… Εν αναμονή του 6μήνου, να υπενθυμίσουμε ότι στο α’ τρίμηνο τα EBITDA ανήλθαν σε 2,89 εκατ. έναντι 2,22 εκατ. το 2017. – Τα κέρδη προ φόρων σε 2,17 εκατ. από τα 1,55 εκατ. το 2017. Και τα καθαρά κέρδη σε 1,57 εκατ., έναντι των 1,14 εκατ. του 2017.


!ΚΡΙ ΚΡΙ(1)- 2017: Τα κέρδη της εταιρείας ανήλθαν σε 7,34 εκατ. ευρώ έναντι 6,24 εκατ. ευρώ το 2016, ενώ ο κύκλος εργασιών της σημείωσε αύξηση της τάξης του 19% την ίδια περίοδο. Τα λειτουργικά κέρδη (EBITDA) ανήλθαν σε 12,45 εκατ. ευρώ έναντι 10,99 εκατ. ευρώ το 2016. Τα κέρδη προ φόρων ανήλθαν σε 9,89 εκατ. ευρώ, έναντι 8,16 εκατ. ευρώ το 2016. Και τα καθαρά κέρδη μετά από φόρους, ανήλθαν σε 7,34 εκατ. ευρώ, έναντι 6,24 εκατ. ευρώ το 2016.

  • ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕΤΟΧΗΣ
Διάστημα Ελάχιστη τιμή Μέγιστη τιμή Μεταβολή %
7 ημερών 4,100 4,320 4,66
30 ημερών 3,890 4,320 5,96
3 μηνών 3,730 4,320 7,56
6 μηνών 3,480 4,320 22,70
12 μηνών 2,800 4,320 41,39

ΟΛΘ- ΧΡΗΣΗ 2017: Κύκλος εργασιών 54,23 εκατ. από 48,06 εκατ. ευρώ. Κέρδη μετά από φόρους: 7,24 εκατ. από 14,08 εκατ. ευρώ. Προτεινόμενο μέρισμα ανά μετοχή (σε €) 0,1600 ευρώ από 0,4900 ευρώ. ΕΒΙΤDA: 18,85 εκατ. από 23,9 εκατ. ευρώ. ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ: 137,8 εκατ. από 135,5 εκατ. ευρώ. ΔΑΝΕΙΣΜΟΣ: ΜΗΔΕΝ ΤΑΜΕΙΑΚΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ: 80,9 εκατ. από 48,5 εκατ. ευρώ. ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΤΑΜΕΙΑΚΕΣ ΡΟΕΣ: Θετικές 18,2 εκατ. από 14,4 εκατ. ευρώ

  • ΑΠΟΤΙΜΑΤΑΙ σε 247 εκατ. ευρώ, στη τιμή των 24,5000 ευρώ η μετοχή.
  • P/E- (ε) 20 με 25  P/BV: 1,8  ΔΕΙΚΤΗΣ ΔΑΝ.ΜΟΧΛΕΥΣΗΣ: ΜΗΔΕΝΙΚΟΣ
  • Κ/φση 247 εκατ. – 80,9 ΤΑΜΕΙΟ ΚΑΘΑΡΟ= Κ/ΦΣΗ 166 εκατ. ευρώ
  • P/E- (ε) 14 με 16 και P/bv 1,21.
  • ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕΤΟΧΗΣ
Διάστημα Ελάχιστη τιμή Μέγιστη τιμή Μεταβολή %
7 ημερών 24,500 24,900 0,00
30 ημερών 24,300 25,900 -1,61
3 μηνών 24,200 28,200 -7,55
6 μηνών 24,200 30,900 -15,52
12 μηνών 20,400 31,400 11,67

Η νέα πηγή Ανησυχίας (Τουρκία), οι εισηγμένες που επηρεάζονται και οι…


ΑΝΑΦΟΡΕΣ

EΞΑΜΗΝΑ: Οι πολύ καλές, δυναμικές εταιρείες που έχουν δώσει απτά δείγματα γραφής στα πλέον μαύρα χρόνια της σύγχρονης ελληνικής οικονομικής ζωής είναι κάτι παραπάνω από βέβαιο ότι δεν πρόκειται να αφήσουν ανικανοποίητους τους επενδυτές τους με την δημοσίευση των 6μηνων τους. Κάθε άλλο μάλιστα… Ο,τι καλό πρόκειται να προκύψει, θα προέλθει από την συγκεκριμένη κατηγορία.

Το “stock picking” τώρα που ξεκινά η περίοδος των ανακοινώσεων των 6μηνων θα επανέλθει σε ζήτηση, με τα θεμελιώδη να οδηγούν αρκετούς επενδυτές στις αναζητήσεις τους. Το σε ιστορικά πλαίσια χαμηλό ποσοστό της συνολικής κεφαλαιοποίησης του Χ.Α. σε σχέση με το Εθνικό ΑΕΠ, τα ευνοϊκά P/E και P/BV επιλεγμένων Ελληνικών τίτλων, σε σύγκριση με τον Ευρωπαϊκό ανταγωνισμό και η επιστροφή της Χώρας σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης συνθέτουν τις βάσεις πάνω στις οποίες θα στηριχθούν τα long χαρτοφυλάκια.

ΕUROXX-ΤΡΑΠΕΖΕΣ: Την θετική της στάση κατέθεσε πρόσφατα απέναντι για τον ελληνικό τραπεζικό κλάδο  η Euroxx Χρηματιστηριακή σε έκθεσή της στην οποία άλλαξε τις τιμές-στόχους για τις μετοχές των (4).

  • Νέος στόχος για τη EΥΡΩΒ στα 1,2000 από 1,1000 ευρώ, για την Εθνική στα 0,3500 από 0,4000 ευρώ, για την Πειραιώς στα 3,9000 από 4,9000 ευρώ ενώ για την ΑΛΦΑ  διατηρεί την τιμή-στόχο των 2,6000 ευρώ. Και για τις τέσσερις τράπεζες η σύσταση είναι overweight.

ΕUROXX-ΤΡΑΠΕΖΕΣ(1): Οι ελληνικές τράπεζες, σημειώνει, διαπραγματεύονται με δείκτη 0,2-0,5 επί της έγχαρτης λογιστικής τους αξίας το 2018, έναντι 0,9% για για ευρωπαϊκές τράπεζες, ενώ προσφέρουν υψηλότερους δείκτες κεφαλαίων και κάλυψης και θετικές προοπτικές κερδοφορίας. Κατά την άποψη της Euroxx, το μεγάλο discount αντανακλά τις ανησυχίες για τα υψηλά επίπεδα NPEs και τις επιπτώσεις από τους απαιτητικούς στόχους μείωσής τους το 2018 και το 2019.

  • Κορυφαίες επιλογές της παραμένουν οι Alpha και Εθνική. Όπως αναφέρει, προτιμά την Alpha λόγω της καλύτερης θέσης της ως προς την ποιότητα κεφαλαίων.
  • Επίσης, προτιμά και τον τίτλο της Εθνικής λόγω της ισχυρής κεφαλαιακής της θέσης με αυξημένες προοπτικές βελτίωσης κεφαλαίων από τις εναπομείνασες αποεπενδύσεις.
  • Τα σχετικά υψηλά κεφαλαιακά μαξιλάρια και οι δείκτες κάλυψης προσφέρουν προστασία σε ένα αρνητικό σενάριο, στο οποίο η Eurobank και η Πειραιώς αναμένεται να υποαποδόσουν είχε αναφέρει.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ

Το παρόν δεν αποτελεί σύσταση επενδυτικής στρατηγικής αναφορικά με χρηματοπιστωτικά μέσα ή εκδότες χρηματοπιστωτικών μέσων και δεν περιέχει την οποιαδήποτε γνώμη σχετικά με την παρούσα ή μελλοντική αξία χρηματοπιστωτικών μέσων. Οι πληροφορίες και οι απόψεις στο συγκεκριμένο έγγραφο είναι για ενημέρωση του αναγνώστη και μόνο.

Στο παρόν έγγραφο υπάρχουν πληροφορίες και εκτιμήσεις οι οποίες ενδεχομένως να αναθεωρηθούν σημαντικά μετά την κυκλοφορία του συγκεκριμένου εγγράφου είτε λόγω αναθεώρησης των οικονομικών μεγεθών από τις αρμόδιες αρχές, είτε επειδή οι εκτιμήσεις αναθεωρούνται με βάσει νέες εξελίξεις και τάσεις στις οικονομίες και τις αγορές.

Στο παρόν έγγραφο ενδεχομένως να γίνεται αναφορά σε συγκεκριμένα χρηματοοικονομικά στοιχεία τα οποία μπορεί να μην είναι συμβατά με τον επενδυτικό ορίζοντα+ το προφίλ συγκεκριμένων επενδυτών. Η επένδυση σε ορισμένα χρηματοοικονομικά στοιχεία μπορεί να ενέχει σημαντικούς κινδύνους και κόστος ευκαιρίας.

Οι αναγνώστες του συγκεκριμένου εγγράφου είναι αποκλειστικά υπεύθυνοι στο να επιβεβαιώνουν την εγκυρότητα των παρεχομένων πληροφοριών καθώς επίσης και να ενημερώνονται για τυχόν αναθεωρήσεις οικονομικών μεγεθών και εκτιμήσεων που λαμβάνουν χώρα.


Παραοικονομία (Black economy / Underground economy)

Παραοικονομία θεωρείται το τμήμα εκείνο της οικονομικής δραστηριότητας το οποίο ασκείται λαθραία και παράνομα. Το τμήμα αυτό της οικονομικής δραστηριότητας, ενώ θα έπρεπε να περιλαμβάνεται στο επίσημο εθνικό προϊόν αφού δημιουργεί προστιθέμενη αξία, δεν είναι δυνατόν να μετρηθεί και να καταγραφεί από τις επίσημες στατιστικές υπηρεσίες, οπότε αποκαλύπτεται όταν οι καταναλωτικές δαπάνες εμφανίζονται υπερβολικά υψηλότερες από τα καταγεγραμμένα επισήμως συνολικά εισοδήματα.

Η παραοικονομία σε πολλές χώρες είναι ένα μεγάλο ποσοστό της συνολικής πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας, όπου η τελευταία αποτελείται από την επίσημη (μετρούμενη), την ανεπίσημη (άτυπη) και την παραοικονομία (νόμιμων και παράνομων πράξεων).

Αιτίες ύπαρξης της παραοικονομίας

Ως κυριότερες αιτίες ύπαρξης αυτού του φαινομένου θεωρούνται:

  • Ο βαθμός του κρατικού παρεμβατισμού (περιορισμοί, αλλαγές νόμων, μέγεθος δημόσιου τομέα)
  • Η κρατική γραφειοκρατία
  • Η υψηλή φορολογική επιβάρυνση (φόροι, εισφορές κοινωνικής ασφάλισης)
  • Η φοροδιαφυγή
  • Η μη ορθολογική χρησιμοποίηση εκ μέρους του κράτους του προϊόντος των φορολογιών
  • Το υψηλό ποσοστό των ελεύθερων επαγγελματιών στην οικονομία, σε σχέση με το ποσοστό εκείνων οι οποίοι προσφέρουν εξαρτημένη εργασία
  • Το επίπεδο ευσυνειδησίας και κοινωνικοοικονομικών αξιών των ηγετών και των μελών μιας κοινωνίας
  • Η ύπαρξη βρώμικου χρήματος το οποίο μπορεί να προέρχεται από ναρκωτικά, πορνεία, εμπόριο όπλων, καταχρήσεις δημοσίου χρήματος, κ.ά.
  • Η επιεικής τιμωρία των παρανομούντων

Η ύπαρξη υψηλού ποσοστού παραοικονομίας καθιστά αναποτελεσματικές τις περισσότερες πολιτικές αφού τα μέτρα οικονομικής πολιτικής επηρεάζουν μόνο εκείνους που δεν παραοικονομούν.

Έτσι εξηγείται γιατί η πολιτική περιορισμού των εισοδημάτων και της ζήτησης τελικά οδηγεί σε μείωση του εισοδήματος και της ζήτησης μόνον εκείνων που προσφέρουν εξαρτημένη εργασία (μισθωτοί). Δεν έχουν άδικο συνεπώς εκείνοι οι οποίοι υποστηρίζουν ότι το κόστοςτων σταθεροποιητικών προγραμμάτων και των προγραμμάτων σύγκλισης υπέστησαν κυρίως οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι.

Η διατήρηση και λειτουργία επομένως της παράλληλης αυτής οικονομίας (παραοικονομίας) εκτός από τις παραπάνω παρενέργειες συνεπάγεται αύξηση της εισφοροδιαφυγής στον τομέα των άμεσων φόρων, άδικη κατανομή των φορολογικών βαρών, στρεβλώσεις της καταναλωτικής συμπεριφοράς των πολιτών και των όρων ανταγωνισμού των επιχειρήσεων που δρουν νόμιμα και εκείνων που παρανομούν.

Η ύπαρξη της παραοικονομίας εκτός από τις αρνητικές αυτές επιδράσεις, είναι γενικά αποδεκτό ότι ενισχύει τα εισοδήματα, την απασχόληση και πιθανότατα την απόδοση των έμμεσων φόρων.

Πολλές φορές η έννοια της παραοικονομίας ταυτίζεται με εκείνη της φοροδιαφυγής και αυτή είναι λανθασμένη τοποθέτηση. Η φοροδιαφυγή, μπορεί να συμβαίνει και στη νόμιμη οικονομία (άμεση και έμμεση φορολογία) αλλά είναι όμως βέβαιο ότι συμβαίνει πάντοτε στην παραοικονομία ιδίως εκείνη των φόρων εισοδήματος και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης.

Η έννοια, συνεπώς, της φοροδιαφυγής είναι ευρύτερη της παραοικονομίας και οπωσδήποτε ενισχύει την την τελευταία. Η φοροδιαφυγή συνδέεται με την «αδήλωτη οικονομία» ενώ η παραοικονομία με τη “μη καταγραφόμενη οικονομία”.

Ευρετήριο Οικονομικών ΌρωνΟικονομικο λεξικο με ορισμους | Εντοπισμός παραοικονομίας

Είναι γνωστό ότι κάθε χώρα παράγει ένα επίπεδο προϊόντος το οποίο προσδιορίζεται από τις παραγωγικές της δυνατότητες και κάτω από ιδεατές προϋποθέσεις έπεται ότι παρατηρείται και καταγράφεται το τελικό προϊόν από τις εθνικολογιστικές υπηρεσίες.

Συνήθως όμως αυτό δεν συμβαίνει στην πράξη γιατί οι εθνικολογιστικές υπηρεσίες δεν είναι αλάνθαστες και δεν έχουν απεριόριστες δυνατότητες.

Επιπλέον, τα άτομα (εισοδηματίες / καταναλωτές) προσπαθούν, για δικούς τους λόγους (φορολογικούς / νομικούς), να αποκρύψουν προσωπικά στοιχεία τα οποία αναφέρονται στα εισοδήματα ή στην κατανάλωση τους. Αυτό έχει ως συνέπεια την αδυναμία καταγραφής συνολικού προϊόντος της οικονομίας.

Η παραοικονομία, συνεπώς, αναφέρεται κυρίως: στις αμοιβές από ιδιαίτερα μαθήματα, στα αδήλωτα εισοδήματα από διάφορες νόμιμες επιχειρηματικές δραστηριότητες, στις αμοιβές σε είδος, στις αμοιβές από μη κύρια απασχόληση / αυτοαπασχόληση / λαθρεργασία και στα εισοδήματα από παράνομες δραστηριότητες.

Είναι φανερό ότι οι εθνικολογιστικές υπηρεσίες αντικειμενικά αδυνατούν να καταγράφουν άμεσα αυτές τις δραστηριότητες και το παραγόμενο απ’ αυτές προϊόν.

Βασικές πηγές προσέγγισης των μεγεθών της παραοικονομίας είναι τα εθνικολογιστικά στοιχεία και οι δειγματοληπτικές έρευνες οικογενειακών προϋπολογισμών. Η λογική αυτή βασίζεται στη κλασική λειτουργία του εισοδηματικού κυκλώματος της οικονομίας, σύμφωνα με το οποίο οι δαπάνες των νοικοκυριών ταυτίζονται με το ακαθάριστο εισόδημα των επιχειρήσεων και του κράτους.

Η μη ταύτιση συνεπώς του ύψους της κατανάλωσης των νοικοκυριών (ιδιωτικής κατανάλωσης) με εκείνη των εθνικών λογαριασμών, οδηγεί στον προσδιορισμό του όγκου της παραοικονομίας και στη διαπίστωση ότι το εθνικό προϊόν είναι υποεκτιμημένο.

Συνέπειες της παραοικονομίας

Το υψηλό ποσοστό παραοικονομίας αποκαλύπτει ότι ένα μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας δεν καταγράφεται από τις επίσημες στατιστικές υπηρεσίες, με συνέπεια το εθνικό προϊόν που εμφανίζουν οι εθνικοί λογαριασμοί να είναι σοβαρά υποεκτιμημένο.

Αυτό συνεπάγεται λανθασμένο και αναποτελεσματικό προγραμματισμό στόχων οικονομικής πολιτικής, γιατί η παραοικονομία μπορεί να εξουδετερώσει μέτρα πολιτικής που βασίζονται μόνον στην επίσημη οικονομία.

Επιπλέον, η λειτουργία των παραοικονομούντων εκτός του ισχύοντος πλαισίου της αγοράςκαι των νόμων συνεπάγεται αθέμιτο ανταγωνισμό και υπερκέρδη. Η υποεκτίμηση επίσης του ΑΕΠ, οδηγεί σε υποβάθμιση του ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας και σε λανθασμένα συμπεράσματα, τα οποία όμως θα καθορίσουν την ασκούμενη οικονομική πολιτική.

Η ύπαρξη υψηλού ποσοστού παραοικονομίας συνοδεύεται με σημαντική φοροδιαφυγή, η οποία συνεπάγεται μειωμένα φορολογικά έσοδα και μεγαλύτερο δημοσιονομικό έλλειμμα.

Αντιμετώπιση της παραοικονομίας

Η αντιμετώπιση της παραοικονομίας επιβάλλει την ορθολογική λειτουργία της δημόσιας διοίκησης και την παραδειγματική συμπεριφορά των διοικούντων. Παράλληλα απαιτείται απλοποίηση και εκλογίκευση των νομοθετικών πλαισίων με την αποφυγή της συχνής αλλαγής των νόμων και της πανσπερμίας των νομοθετικών διατάξεων για το ίδιο αντικείμενο.

Είναι απαραίτητο, συνεπώς, ο νομοθέτης να καθορίσει επακριβώς τις παράνομες δραστηριότητες (εμπόριο ναρκωτικών, όπλων, μαστροπία κλπ) και πότε νόμιμες πράξεις καθίστανται παράνομες (όταν δεν δίδεται απόδειξη είσπραξης κάποιου ποσού) και τις αντίστοιχες αυστηρές ποινές και κυρώσεις.

Είναι σκόπιμο επίσης να αποφεύγονται τα οικονομικά προγράμματα που βασίζονται σε μείωση των πραγματικών μισθών και των ημερομισθίων γιατί ωθούν τους εργαζόμενους και τους ανέργους στην παραοικονομία για να αποκτήσουν τα εισοδήματα εκείνα που τους εξασφαλίζουν ένα ανεκτό επίπεδο επιβίωσης.