Δέλτα Αξιού: Μια εντυπωσιακή υδάτινη έκταση, μια ανάσα από τη Θεσσαλονίκη

Δέλτα Αξιού: Μια εντυπωσιακή υδάτινη έκταση, μια ανάσα από τη Θεσσαλονίκη

Εθνικό Πάρκο με ορνιθολογική αξία διεθνούς βεληνεκούς, το οποίο θεωρείται ένας από τους σπουδαιότερους υγροβιότοπους σε όλη την Ευρώπη

Το δέλτα του ποταμού Αξιού είναι μια εντυπωσιακή υδάτινη έκταση, μια ανάσα από το κέντρο της Θεσσαλονίκης. Photo: Περικλής Μεράκος

Μιλώντας ωστόσο για «Δέλτα του Αξιού», πέρα από το κυριολεκτικό δέλτα των εκβολών του ποταμού, εννοούμε και μια εκτεταμένη υδάτινη έκταση που απλώνεται ως το το Κιλκίς, την Πέλλα, την Πιερία και την Ημαθία. Η οποία συγκροτεί ένα εντυπωσιακό εθνικό πάρκο, εντοπιζόμενο μια ανάσα από το πολύβουο κέντρο της Θεσσαλονίκης.

Η έκταση του πάρκου αυτού υπολογίζεται σε (περίπου) 338.000 στρέμματα, τα οποία από το 1971 τελούν υπό καθεστώς διεθνούς αιγίδας, χάρη στις διατάξεις της Σύμβασης Ramsar. Στα δικά μας χρόνια η προστασία έχει αναβαθμιστεί, με την περιοχή να εντάσσεται στο δίκτυο Natura 2000. Πέρα από το δέλτα του Αξιού, συναποτελείται από το δέλτα του Αλιάκμονα, τις εκβολές των ποταμών Γαλλικού και Λουδία, τη λιμνοθάλασσα Καλοχωρίου, τον υγρότοπο Νέας Αγαθούπολης και τους υγρότοπους της Αλυκής Κίτρους. Συνολικά, πρόκειται για το μεγαλύτερο εκβολικό σύστημα της χώρας μας.


Ένας εντυπωσιακός υγροβιότοπος, με διεθνή σημασία

Όποιος φτάνει για πρώτη φορά στο Δέλτα Αξιού δεν φαντάζεται ότι υπάρχει ένα τέτοιο τοπίο γαλήνης και άγριας ομορφιάς τόσο κοντά στον αστικό ιστό της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης στην Ελλάδα –δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί το αποκαλούν «Νέα Ορλεάνη της Θεσσαλονίκης», αν και ο χαρακτηρισμός αυτός κρίνεται υπερβολικός. Η έκταση, που τείνει να φαίνεται απέραντη όσο κοιτάς τον ορίζοντά της, δείχνει να κυριαρχείται από τα χρώματα της φύσης, με την όποια ανθρώπινη παρουσία να αποτυπώνεται είτε ως σποραδική, είτε ως καλά οριοθετημένη. Και έτσι ακριβώς είναι.

Σημαντική, πάντως, είναι και η ποικιλία της ιχθυοπανίδας, που θεωρείται βάση του όλου οικοσυστήματος, καθώς ευνοεί τη συνύπαρξη ψαριών του γλυκού νερού και ψαριών της ανοιχτής θάλασσας, που έρχονται εδώ από όλο το βόρειο Αιγαίο ώστε να αναπαραχθούν. Μόνιμοι κάτοικοι, βέβαια, είναι τα πρώτα, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζουν οι ζαχαριάδες, οι χρυσοβελονίτσες, οι γουλιανοί και η δυσεύρετη σαρδελομάνα (Alosa fallax). Στις όχθες των υδάτων, τέλος, ζουν και πολλά αμφίβια –μεταξύ τους και ο σπάνιος πηλοβάτης– αρκετά ερπετά, όπως και βίδρες, αγριόγατες, άγρια άλογα, ακόμα και λύκοι (πιο ψηλά, ασφαλώς). Στις εκβολές του Γαλλικού ποταμού, μάλιστα, εκτρέφονται και νεροβούβαλοι.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, στον διεθνούς εμβέλειας χαρακτήρα που έχει σήμερα το Δέλτα Αξιού, συνέβαλε και ο Άνθρωπος: σε αντίθεση με τη συνήθη ζημιογόνο δραστηριότητά μας, δηλαδή, εδώ τα μεγάλα εγγειοβελτιωτικά έργα που έγιναν στο πρώτο τέταρτο του 20ού αιώνα (συνεχιζόμενα και σε μεταγενέστερα χρόνια) ωφέλησαν τη συγκρότηση του υγρότοπου, παρότι λέγεται πως μείωσαν την έκτασή του μέχρι και 70% ανά σημεία.

Παράλληλα, τέτοια έργα επέτρεψαν την ανάδυση ορυζώνων, αλυκών και λιβαδιών για κτηνοτροφική χρήση, που εξακολουθούν να πλαισιώνουν το Δέλτα Αξιού, προσφέροντας πολύτιμες διεξόδους στην τοπική οικονομία. Μαζί φυσικά με την αλιεία, αλλά και την ανάπτυξη της μυδοκαλλιέργειας, η οποία αντιστοιχεί στο 80-90% της συνολικής παραγωγής στην Ελλάδα. Πάνω σε αυτές τις βάσεις συγκροτήθηκε έπειτα το Εθνικό Πάρκο, το 2009.

Πώς θα πάτε στο Δέλτα Αξιού

Όπως ήδη είπαμε, η πρόσβαση στο Δέλτα του Αξιού είναι πολύ εύκολη από τη Θεσσαλονίκη, από όπου απέχει μόλις 10 χιλιόμετρα. Θα κινηθείτε από το κέντρο της πόλης προς τις δυτικές ακτές του Θερμαϊκού, αλλά, επειδή η έκταση είναι πολύ μεγάλη, συστήνεται να ορίσετε ως αφετηρία σας την κωμόπολη Χαλάστρα: εντοπίζεται 21 χιλιόμετρα προς τα βόρεια, τα οποία υπολογίστε ότι θα διανύσετε οδικώς μέσα σε 20 λεπτά. Εκεί θα βρείτε το Κέντρο Πληροφόρησης Εθνικού Πάρκου Δέλτα Αξιού, όπου υπάρχουν χάρτες και άνθρωποι που θα σας πληροφορήσουν για όλα όσα χρειάζεται να ξέρετε.

Ακόμα κι έτσι καλά προετοιμασμένοι, πάντως, καλό είναι να έχετε μαζί σας κάποιον που να γνωρίζει την περιοχή ή εναλλακτικά να διαθέτετε GPS. Κι αυτό γιατί, πρακτικά, μιλάμε για έναν λαβύρινθο από σχετικά δύσκολους χωματόδρομους, οι οποίοι χαράσσονται παράλληλα με τα ποτάμια ή κάθετα σε εκείνα, φτάνοντας μέχρι τις ακτές. Ο προσανατολισμός, επομένως, είναι δύσκολος. Ως καλύτερη εποχή για μια επίσκεψη εδώ λέγεται πως είναι το διάστημα από Νοέμβρη μέχρι Μάιο, όμως αυτό είναι σχετικό: αν είστε ορνιθοπαρατηρητές, ας πούμε, θα προτιμήσετε τον χειμώνα, αφού τότε καταφτάνουν τα μεταναστευτικά πουλιά. Άλλωστε οι χειμώνες, αν και τείνουν να γίνονται ψυχροί, παραμένουν υγροί, οπότε σπάνια πέφτει χιόνι, ενώ τα νερά δεν παγώνουν παρά πολύ σπάνια.

travel.gr