Οι μπουλντόζες (ξανά) πιάνουν δουλειά (του M. Χατζηδάκη)

  • Οι μπουλντόζες (ξανά) πιάνουν δουλειά

Μετά από 10 χρόνια αναδιαρθρώσεων και μεγάλων απωλειών ο κλάδος επιστρέφει στο προσκήνιο

Ο κατασκευαστικός κλάδος είναι μια πονεμένη χρηματιστηριακή ιστορία. Οι εισηγμένες του κλάδου συνδέθηκαν με τους μεγάλους αυτοκινητόδρομους της χώρας, τα έργα της Ολυμπιάδας του 2004 και τις ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις σε έργα υποδομών. Το 2000 ο κλάδος ήταν σε πλήρη άνθιση. Στο τέλος του 1998 υπήρχαν 39 κατασκευαστικές εταιρίες που κατείχαν το πτυχίο ανώτερης τάξης, μπορούσαν δηλαδή να διεκδικήσουν έργα από το Δημόσιο χωρίς κάποιο όριο προϋπολογισμού. Μόλις εννέα από αυτές τις εταιρίες της ανώτερης τάξης δεν ήταν εισηγμένες ενώ στην πορεία του χρόνου κάποιες από αυτές συγχωνεύτηκαν ή εξαγοράστηκαν από τους εισηγμένους ομίλους. Στο τέλος του 2015 το τοπίο είχε αλλάξει ριζικά: Μόλις 6 εταιρίες είχαν απομείνει στο ανώτερο πτυχίο της 7ης τάξης. Οι υπόλοιπες 33 είτε απορροφήθηκαν είτε έκλεισαν απογοητεύοντας τους μετόχους τους.

Ο λόγοι αυτής της συρρίκνωσης ήταν πολλοί και δραματικοί: Η δημοσιονομική κρίση επέφερε μείωση της κρατικής δαπάνης στα έργα υποδομών, η καθυστέρηση στην εξόφληση και το κούρεμα των απαιτήσεων των κατασκευαστικών εταιριών που είχαν κατά κύριο λόγο πελάτη το Δημόσιο οδήγησε στην έξοδο από την αγορά πολλών μεσαίων και μικρών εταιριών του χώρου που δεν είχαν την δυνατότητα να αποπληρώσουν τον υψηλό δανεισμό τους που λειτουργούσε ως κεφάλαιο κίνησης.Όσες εταιρίες στράφηκαν στην ενέργεια είδαν και εκεί το Δημόσιο να «κουρεύει» απαιτήσεις από συμφωνημένες ταρίφες με αποτέλεσμα ο εσωτερικός βαθμός απόδοσης των επενδύσεων να πέφτει κάτω από το κόστος χρηματοδότησης καθιστώντας το έργο ασύμφορο και τα δάνεια επισφαλή. Η ιδιωτική δαπάνη συρρικνώθηκε χωρίς την υποστήριξη της πιστωτικής επέκτασης και όσες δουλειές βγήκαν μετά το 2009 χτυπήθηκαν ανελέητα από τους εναπομείναντες παίκτες προκειμένου να υπάρχει αντικείμενο δραστηριότητας. Το εξωτερικό αποδείχθηκε εξαιρετικά επικίνδυνο περιβάλλον δραστηριοποίησης (Μ. Ανατολή, Λιβύη, Αμερική, Ρωσία κ.α.) και τα χρήματα που χάθηκαν ίσως είναι περισσότερα και από αυτά που κουρεύτηκαν από το Δημόσιο για να ξαναρχίσουν τα έργα των παραχωρήσεων. Τα ιδιόκτητα ακίνητα στην κρίσιμη στιγμή έδωσαν μικρές βοήθησαν αφού οι αξίες τους ακολούθησαν την πορεία της υπόλοιπης αγοράς ακινήτων που υποχώρησε κατά 40% από τα υψηλά του 2007. Σαν να μην έφταναν όλα αυτά πέρυσι ήρθε να προστεθεί η επιβολή τεράστιων προστίμων (80 εκατ. ευρώ) από την επιτροπή ανταγωνισμού για πρακτικές ολιγοπωλίου

Μέχρι και πέρυσι θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως η περίοδος των μεγάλων μαθημάτων για τους εμπλεκόμενους του κλάδου. Η εξωστρέφεια περιορίστηκε στα αμιγώς αναγκαία και κερδοφόρα έργα, η δραστηριότητα στην Ελλάδα ομαλοποιήθηκε χωρίς τεράστιες εκπτώσειςαφού ο ανταγωνισμός πλέον είναι πιο ώριμος σε θέματα βιωσιμότητας έργων. Οι κατασκευαστικές εταιρίες μπορούν να ατενίζουν με περισσότερη αισιοδοξία το μέλλον καθώς τα δημοπρατούμενα έργα μπορούν να δώσουν αρκετή ώθηση στο αντικείμενο παρά την καθίζηση της ιδιωτικής δαπάνης.Έως το 2020 τα έργα που θα δημοπρατηθούν και αφορούν αυτοκινητόδρομους έχουν προϋπολογισμό 4,5 δις ευρώ. Συγκεκριμένα το πακέτο των νέων αυτοκινητοδρόμων περιλαμβάνει: Επέκταση του Ε-65 (1,3 δις. ευρώ), Ολύμπια οδός (335 εκατ. ευρώ) Ιονία οδός (350 εκατ. ευρώ) Βόρεια Κρήτη (1,5 δις ευρώ) επέκταση Αττικής οδού (1 δις ευρώ). Η γραμμή 4 του μετρό που θα δημοπρατηθεί φέτος είναι αξίας 1,5 δις ευρώ καθώς και η οδική ζεύξη της Σαλαμίνας προϋπολογισμού 350 εκατ. ευρώ συμπληρώνουν τα βασικά έργα υποδομών που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο μελέτης.  Στα σημαντικά έργα που θα ενισχύσουν το κατασκευαστικό αντικείμενο για τα επόμενα πέντε χρόνια συγκαταλέγεται η εκμετάλλευση του Ελληνικού με την πρώτη φάση να έχει προϋπολογισμό 2 δις ευρώ. Στα ιδιωτικά έργα εκτός από τα 14 περιφερειακά αεροδρόμια προϋπολογισμού (Ιντρακατ – 350 εκατ. ευρώ) υπάρχει ακόμα το αεροδρόμιο στο Καστέλι (ΓΕΚΤΕΡΝΑ – 480 εκατ. ευρώ) αλλά και αρκετές ξενοδοχειακές μονάδες που είτε βρίσκονται σε φάση ανέγερσης είτε σε φάση ανακαίνισης. Επομένως πίτα έργων υπάρχει και απομένει το μοίρασμα στους ενδιαφερόμενους. Οι οποίοι πιά δεν είναι πολλοί:

Ελλάκτωρ: Η αναδιάρθρωση του ομίλου συνεχίζεται καθώς πρόσφατα ανακοινώθηκε η πώληση του MontParnes, η  φημολογία για την πώληση του Ανέμου (64,5%) συνεχίζεται ενώ η πώληση της Reds (55%) και της Elpedison (22%) θα πρέπει να αναμένονται σε δεύτερο χρόνο. Το οργανικό κομμάτι στο οποίο αναμένεται να περιοριστεί η εταιρία θα περιλαμβάνει τις παραχωρήσεις, τις κατασκευές (Ακτωρ) και τα περιβαντολλογικά (Ηλλέκτωρ).Το συνολικό ανεκτέλεστο έχει μειωθεί στα 2,16 δις ευρώ (55% εξωτερικό) από 4,33 δις ευρώ το 2014 ενώ το λειτουργικό περιθώριο σταδιακά γυρίζει θετικό μετά από την πίεση που δέχθηκε το 2016. Σημείο αναφοράς για την εταιρία θα αποτελέσει το έργο των επεκτάσεων της Αττικής οδού (στην οποία κατέχει το 59%) καθώς και η εξάσκηση του δικαιώματος προτίμησης στην πώληση του 10% που κατέχουν οι τράπεζες από την υπόθεση της ΑΤΤΙΚΑΤ. Αν και το 2017 αναμένεται να εμφανίσει ζημιές καθαρίζοντας τον ισολογισμό της η εταιρία διαπραγματεύεται στα 331 εκατ. ευρώ με καθαρή θέση 670 εκατ. ευρώ.

ΓΕΚΤΕΡΝΑ: Είναι ο δυνατότερος παίκτης του κλάδου με συνολικό κατασκευαστικό ανεκτέλεστο 1,8 δις ευρώ. Η θυγατρική ΤΕΡΝΑ ενεργειακή θα έχει εγκατεστημένη δυναμικότητα 1000 ΜW το 2018, ενώ φέτος προβλέπεται να διατεθεί προς πώληση το συγκρότημα γραφείων και καταστημάτων CityTower με εκτιμώμενα έσοδα 80 εκατ. ευρώ. Η εισηγμένη εκτιμά ότι μπορεί να αυξήσει τα έσοδά της από τη βουλγαρική αγορά ακινήτων σε έως 150 εκατ. ευρώ συνολικά, καθώς ωριμάζουν και άλλα συναφή έργα ανάπτυξης ακινήτων.Ο συνολικός καθαρός τραπεζικός δανεισμός διαμορφώθηκε στα 556 εκατ. ευρώ ενώ τα συνολικά ίδια κεφάλαια διαμορφώθηκαν σε 651 εκατ. ευρώ.Στον κλάδο των Παραχωρήσεων, ο Όμιλος έχει πλέον αναλάβει ένα ικανό χαρτοφυλάκιο τριών μεγάλων οδικών έργων, στα δύο εκ των οποίων (Ιόνια Οδός – 78,6% και Αυτοκινητόδρομος Κεντρικής Ελλάδας 66,7%) αύξησε ήδη σημαντικά την συμμετοχή του στο προηγούμενο διάστημα (το τρίτο έργο αφορά τη συμμετοχή του Ομίλου στην Ολυμπία Οδό 17%). Συνολικά, ο Όμιλος έχει πλέον επενδυμένα ίδια κεφάλαια περίπου 185 εκατ. ευρώ στα εν λόγω τρία έργα. Η κερδοφορία του Ομίλου αναμένεται να προσεγγίσει τα 53 εκατ. ευρώ.

ΑΒΑΞ:  Το ανεκτέλεστο είναι περίπου 2 δις ευρώ με το 68% να αφορά εγχώρια έργα. Η εταιρία Αθηνά βρίσκεται σε διαδικασία απορρόφησης της θυγατρικής εισηγμένης «Αθηνά» μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας πρότασης. Βασικό τμήμα του νέου κατασκευαστικού αντικειμένου θα προέλθει από τις εργασίες της επέκτασης της βασικής γραμμής του μετρό προς τον Πειραιά που υλοποιεί κοινοπρακτικά με την ιταλική Ghella. Ταυτόχρονα, το έργο της μελέτης, κατασκευής και λειτουργίας ενός σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, συνολικής ισχύος 1.500 MW, στα περίχωρα της Βαγδάτης στο Ιράκ, προϋπολογισμού 400 εκατ. ευρώ θα τροφοδοτήσει το ανεκτέλεστο της κατασκευαστικής.Η εισηγμένη κοινοπρακτικά με τις εταιρείες Μεσόγειος και ΑΑΓΗΣ αναμένει τις τελικές υπογραφές για την υλοποίηση της μονάδας επεξεργασίας απορριμμάτων στην Ηλεία προϋπολογισμού 40 εκατ. ευρώ. Φέτος αναμένεται να γυρίσει σε κερδοφορία με ικανοποιητική οργανική ανάπτυξη. Η καθαρή θέση βρίσκεται στα 125 εκατ. ευρώ ενώ ο δανεισμός παραμένει σχετικά υψηλός στα 498 εκατ. ευρώ.

Intrakat: Δεν είναι μόνο το κατασκευαστικό αντικείμενο το οποίο έχει ενδιαφέρον στην Intrakat. Το συνολικό ανεκτέλεστο βρίσκεται στα 650 εκατ. ευρώ με τα 350 εκατ. ευρώ να αφορούν την τετραετή συμφωνία αναβάθμισης των 14 περιφερειακών αεροδρομίων. Ο όμιλος στον τομέα της ενέργειας έχει εγκατεστημένα 21 MW σε αιολικό πάρκο στην Βοιωτία, 1,5MW σε φωτοβολταικό πάρκο, 12MW σε φάση αδειοδότησης. Η αξία των κτιρίων και οικοπέδων της εταιρίας στον ισολογισμό είναι 34 εκατ. ευρώ ενώ πρόσφατα η εταιρία έγινε κάτοχος του 34% της εισηγμένης ΚΕΚΡΩΨ η οποία διεκδικεί σημαντική έκταση στο Π. Ψυχικό. Δανεισμός στα 43 εκατ. ευρώ και καθαρή θέση στα 54 εκατ. ευρώ έναντι αποτίμησης 43 εκατ. ευρώ. Ο όμιλος θα έχει το 2017 ζημιές στην τελική γραμμή.

Πως εξελίχθηκαν τα μεγέθη των εισηγμένων κατασκευαστικών εταιριών (2006 – 2017 σε εκατ. ευρώ)

Κλάδος κατασκευών 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
Πωλήσεις 5.174,3 5.574,5 5.134,0 5.087,4 3.848,9 3.213,8 2.728,3 2.777,5 3.374,6 3.336,9 3.248,8
Δ(%) 7,7% -7,9% -0,9% -24,3% -16,5% -15,1% 1,8% 21,5% -1,1% -2,6%
Λειτουργικά κέρδη 124,2 (404,3) 630,3 472,8 267,4 352,9 269,6 237,6 288,2 304,9 426,4
Δ(%) -425,5% 255,9% -25,0% -43,5% 32,0% -23,6% -11,9% 21,3% 5,8% 39,8%
Κερδοφορία (67,5) (572,8) 467,6 37,2 (148,2) (126,2) (200,8) (346,8) (228,2) (219,2) (179,8)
Δ(%) -748,4% 181,6% -92,0% -498,7% 14,9% -59,1% -72,7% 34,2% 4,0% 18,0%

Πηγή: BetaΧρηματιστηριακή

Οι εισηγμένοι κατασκευαστικοί όμιλοι στο ΧΑ και τα αποτελέσματα τους στο 6μηνο του 2017

Αποτελέσματα 6Μ ’17 Κύκλος Εργασιών Λειτουργικά Κέρδη Καθαρά κέρδη Καθαρή Θέση Καθαρός Δανεισμός
ΑΒΑΞ 323.504 24.480 3.858 125.449 498.865
ΑΕΓΕΚ 13.409 1.985 2.097 -24.411 255.825
ΑΘΗΝΑ 21.091 1.483 498 39.479 -4.291
ΒΙΟΤΕΡ 15 -599 -3.565 -57.726 126.630
ΓΕΚΤΕΡΝΑ 604.628 159.100 35.582 423.941 449.319
ΔΟΜΙΚΗ ΚΡΗΤΗΣ 3.308 148 -456 8.427 6.510
ΕΚΤΕΡ 3.015 -807 -679 20.200 -5.358
ΕΛΛΑΚΤΩΡ 929.740 105.029 -10.906 669.944 989.468
INTRACOM ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ 78.096 5.911 -1.998 54.687 42.991
ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ 6.279 -5.113 -8.337 269.871 28.914
Σύνολο 1.983.085 291.617 16.094 1.529.860 2.388.873

Πηγή: BetaΧρηματιστηριακή

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ της 3ης Φεβρουαρίου