(21/9) – Η μεγάλη πορεία της αγοράς – Λάβετε θέσεις!

Η μεγάλη πορεία της αγοράς – Λάβετε θέσεις!

Από το 2008, κατά διαστήματα, πέρασα αρκετούς μήνες της ζωής μου, καταχωρώντας τιμές και άλλα στατιστικά στοιχεία των μετοχών και του Χρηματιστηρίου, για την περίοδο 1880 μέχρι και σήμερα. Προτιμούσα να κάνω εγώ αυτή τη δουλειά, παρά να το αναθέτω σε κάποιον υπάλληλο της εταιρίας. Ο λόγος είναι πως, όταν καταχωρείς ο ίδιος πρωτογενή στοιχεία -και όταν το κάνεις αυτό με προσοχή- τα “ζεις”. Τα ζεις και νιώθεις την εξέλιξή τους. Όταν το κάνεις αυτό για μία τόσο μεγάλη περίοδο, βλέπεις τις εξελίξεις “μακροσκοπικά”. Αποστασιοποιείσαι από τις καθημερινές διακυμάνσεις και βλέπεις τις εξελίξεις σε μεγάλες χρονικές περιόδους. Και έτσι καταλαβαίνεις το πώς λειτουργούν οι παράγοντες του χρόνου, των πολιτικών εξελίξεων, των οικονομικών γεγονότων και των επιδράσεων από το εξωτερικό, στη χρηματιστηριακή αγορά της χώρας.

Βέβαια, πέραν των ιστορικών παρατηρήσεων, επί τρεις περίπου δεκαετίες, παρακολουθώ τη συμπεριφορά των μετοχών σε -σχεδόν- καθημερινή βάση. Όταν το κάνεις αυτό, αποκτάς την ικανότητα να διακρίνεις το πώς θα κινηθούν οι μετοχές στο επόμενο διάστημα ή τί ετοιμάζεται να γίνει.

Από τα μέσα του 2016, άρχισα να διακρίνω μία -ανεπαίσθητη στην αρχή- αλλαγή στη συμπεριφορά των μετοχών. Από το 2017, έγινε εμφανές σε μένα -ενδεχομένως και σε άλλους- ότι είχε ξεκινήσει μία “δομική” μετατόπιση των τιμών των μετοχών. Δηλαδή, μετά την πτώση του Γενικού Δείκτη κατά το μήνα Φεβρουάριο του 2016 (υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1989), οι τιμές των μετοχών άρχισαν να κινούνται αργά ανοδικά -σχεδόν στο σύνολό τους- παρά το ότι η κίνηση αυτή δε δικαιολογούνταν από τα αποτελέσματα των εταιριών.

  • Για παράδειγμα, στις αρχές του 2016, το 68% των μετοχών, είχε τιμή κάτω από € 1,00. Στις αρχές του 2018, το ποσοστό αυτό είχε περιοριστεί σε 57%. Σήμερα, είναι 46%. Αυτό είναι ένα από τα πολλά στοιχεία που τεκμηρίωναν αυτή τη “δομική μετατόπιση”. (Σημείωση: Σε χρηματιστηριακό επίπεδο, ένας κύκλος ξεκινάει από ένα “μακροχρόνιο χαμηλό” σημείο του χρηματιστηριακού δείκτη και τελειώνει σε ένα άλλο “μακροχρόνιο χαμηλό”. Τη στιγμή εκείνη ξεκινάει ο επόμενος μακροχρόνιος κύκλος.)

Την περίοδο εκείνη, σε άρθρα μου και σε ομιλίες μου υποστήριζα ότι, “από τα μέσα του 2016, κάτι άλλαζε στην Ελλάδα και ότι, ήταν σα να εισερχόμασταν σε ένα νέο μακροχρόνιο κύκλο”. Δηλαδή, σημειώνονταν μία μεγάλη αλλαγή στην πολιτική κατάσταση, στην οικονομία, στην κοινωνία και -αντανακλαστικά- και στο Χρηματιστήριο, αφού σ’ αυτό αντανακλώνται όλες σχεδόν οι εξελίξεις σε μία οικονομία και σε μία χώρα.

Πολιτικά, η αλλαγή εκείνη θα μπορούσε να εντοπιστεί στη “στροφή” της Κυβέρνησης Τσίπρα από τη συγκρουσιακή στάση του 2015, στην αποδοχή της πραγματικότητας που είχε δημιουργηθεί και στη συνεργασία της με τους δανειστές.

  • Τότε, γύρω στην άνοιξη του 2016, έκλεισε ένας μακροχρόνιος κύκλος που είχε αρχίσει κάποια στιγμή στις αρχές της δεκαετίας του 1980 (ενδεχομένως το 1984) και ξεκίνησε ένας νέος. Στους κύκλους αυτούς, έχω αναφερθεί πολλές φορές. Είναι λίγοι στη διάρκεια της ζωής ενός ανθρώπου και, χρονικά, είναι πολύ μεγάλοι. Ο προηγούμενος διήρκεσε περισσότερα από 30 χρόνια (1984-2016). Δε ξέρουμε πόσο θα διαρκέσει αυτός, αλλά σίγουρα θα είναι μεγάλος. Εκτιμώ ότι ο ιστορικός του μέλλοντος, θα ονομάσει τον κύκλο αυτόν ως τον “κύκλο του ευρωπαϊκού ρεαλισμού”. Δεν είναι του παρόντος να αναλύσουμε το γιατί.

Το πρόβλημα με αυτούς τους μακροχρόνιους κύκλους είναι ότι δύσκολα μπορούμε να τους αναγνωρίσουμε από την αρχή ή να αντιληφθούμε το τέλος τους. Και αυτό επειδή, καθώς η εμφάνισή τους είναι σπάνια -δε θα ζήσουμε περισσότερους από δύο στην ενήλικη ζωή μας- δε μπορούμε να αποτυπώσουμε στο μυαλό μας τα χαρακτηριστικά τους, ώστε να τους αναγνωρίσουμε όταν εμφανίζονται ή όταν εξαντλούνται και τελειώνουν. Τους αντιλαμβανόμαστε κάποια στιγμή αργότερα.

Οι κύκλοι αυτοί μπορούν να γίνουν αντιληπτοί απ’ όσους έχουν μελετήσει την ιστορία ενός τομέα. Γι’ αυτό αναφέρθηκα στην αρχή ότι, δαπάνησα πολύ χρόνο στην καταχώρηση πρωτογενών στοιχείων. Αυτή η εναλλαγή των τιμών διαμέσου μίας τόσο μεγάλης ιστορικής περιόδου, εκτιμώ ότι μου έδωσε την ικανότητα να βρίσκω “κοινά στοιχεία” και “κοινές συμπεριφορές” των μετοχών, αλλά και της χρηματιστηριακής αγοράς στο σύνολό της, κοντά στα όρια των κύκλων.

Το ότι έχουμε ήδη εισέλθει σε ένα νέο κύκλο, σήμερα γίνεται αποδεκτό απ’ όλο και περισσότερους. Αυτό που δύσκολα γίνεται αντιληπτό, είναι η διάρκειά του, αλλά και οι φάσεις του.

Στα καθημερινά μου σχόλια στις συνδρομητικές σελίδες του περιοδικού ΧΡΗΜΑ & ΑΓΟΡΑ και του site μας, προετοιμάσαμε έγκαιρα -ήδη από πέρυσι- τους συνδρομητές μας για όσα θα γίνονταν. Τον Ιανουάριο, όταν αναφερόμασταν ότι ο Γενικός Δείκτης θα ξεπεράσει φέτος τις 1.000 μονάδες (τότε βρισκόταν γύρω στις 620), ανάμεσα στους λόγους που προβάλαμε ήταν και η πραγματοποίηση των “διπλών” εκλογών (άλλοι λόγοι ήταν η εντυπωσιακή βελτίωση της κερδοφορίας των επιχειρήσεων, η βελτίωση του οικονομικού κλίματος, η επίλυση του προβλήματος των τραπεζών κλπ). Κατά το τελευταίο διάστημα, στα συνδρομητικά σχόλια, χαρακτηρίζαμε την άνοδο που σημειώνει η αγορά ως “ιστορική”.

Γιατί είναι ιστορική η άνοδος αυτή; Επειδή ανοίγει ένα νέο μακροχρόνιο κύκλο. Πρακτικά, η άνοδος έχει ξεκινήσει από το Φεβρουάριο του 2016, όμως μόλις κατά το τρέχον έτος άρχισε να γίνεται ευρύτερα εμφανής. Είναι ιστορική επειδή ταυτίζεται με μία ιστορικών διαστάσεων στροφή στη δημοσιονομική και οικονομική πορεία της χώρας. Επειδή τα επιτόκια δανεισμού της χώρας κινούνται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Επειδή η χώρα επανέρχεται οικονομικά, μετά από μία ιστορικά μεγάλη κρίση.

Πόσο θα διαρκέσει; Εκτίμησή μου είναι ότι, το ανοδικό μέρος του κύκλου που ήδη έχουμε εισέλθει (αναφέραμε νωρίτερα ότι, ένας κύκλος ξεκινάει από ένα χαμηλό σημείο και τελειώνει στο επόμενο χαμηλό – ενδιάμεσα, σημειώνονται διάφορα “υψηλά” σημεία, όμως αυτά είναι τμήματα του κύκλου και όχι τα όριά του), θα διαρκέσει τουλάχιστον μία δεκαετία. Θα καλύψει το ανοδικό μέρος του οικονομικού και επιχειρηματικού κύκλου που έχει ήδη ξεκινήσει.

Βεβαίως, η άνοδος δε θα είναι ομαλή -ποτέ δεν είναι. Θα υπάρξουν οι “κορυφές” και οι πτώσεις. Και κάποια στιγμή θα υπάρξει η “κορυφαία άνοδος”, όπως συμβαίνει πάντα. Θα ήταν “τυχερή” η χρηματιστηριακή αγορά, αν η πορεία της σε εκείνη -τη μακρινή- φάση, ταυτιστεί με ένα θετικό διεθνές περιβάλλον και διεθνή χρηματιστηριακή ευφορία. Πιθανολογούμε ότι κάπως έτσι θα γίνει -συνήθως έτσι γίνεται.

Συμπερασματικά: Η χρηματιστηριακή αγορά διανύει μία θετική φάση. Η φάση αυτή είναι η πρώτη ενός μακροχρόνιου κύκλου που ξεκίνησε στα μέσα του 2016. Αυτή η πρώτη φάση, κάποια στιγμή θα κορυφωθεί. Το πότε, θα εξαρτηθεί κυρίως από τις εσωτερικές πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις. Το γεγονός ότι η κίνηση της αγοράς κατά την πρώτη μετεκλογική περίοδο υπήρξε επιφυλακτική, έχει τις εξηγήσεις της και αυτό μας οδηγεί στην αναπροσαρμογή των προσδοκιών για την εξέλιξη του Γενικού Δείκτη κατά τους επόμενους μήνες.

Όμως, το γεγονός ότι η πολιτική της νέας Κυβέρνησης να θέσει την προσέλκυση των επενδύσεων ως κύριας σπουδαιότητας και καίριας σημασίας για τη χώρα, πιθανότατα θα έχει θετικά αποτελέσματα στην οικονομική ανάπτυξη, καθ’ όσον άλλωστε το σημείο εκκίνησης της πορείας της χώρας μετά τις εκλογές του Ιουλίου, ήδη βρισκόταν σε ικανοποιητικά θετικό επίπεδο.

Παρά το ότι δε γνωρίζουμε ακόμη τις τεχνικές λεπτομέρειες της ρύθμισης του τραπεζικού προβλήματος των “κόκκινων δανείων”, εν τούτοις γνωρίζουμε ότι θα υπάρξουν εξελίξεις εντός του φθινοπώρου, κάτι που, αν εξελιχθεί με επιτυχία, θα μπορούσε να επαναφέρει τη χρηματιστηριακή αγορά σε μία θετική τροχιά.

Διατηρούμε την εκτίμηση ότι ο Γενικός Δείκτης θα μπορέσει να κινηθεί προς τις 1.000 μονάδες εντός του 2019 και ενδεχομένως να τις υπερβεί. Σε κάθε περίπτωση, μέσα από μία φυσιολογική πορεία των πραγμάτων, η ανοδική τάση που ήδη έχει ξεκινήσει δε θα μπορούσε να ανακοπεί. Η επιβράδυνση της διεθνούς οικονομίας, θα μπορούσε ενδεχομένως να μειώσει τη δυναμική της ανόδου σ’ αυτή τη φάση, αλλά δε θα μπορούσε να τη διακόψει και βεβαίως, δε θα μπορούσε να δημιουργήσει μία νέα πτωτική φάση. Στα προηγούμενα χρόνια, η χώρα βρέθηκε -από πολλές απόψεις- στα χαμηλότερα σημεία της πορείας της και σήμερα, δύσκολα θα μπορούσε να επιστρέψει σε αυτά.

  • Είτε με καθυστέρηση λόγω των διεθνών εξελίξεων, είτε χωρίς καθυστέρηση, εφ’ όσον η πορεία της διεθνούς οικονομίας δεν αντιμετωπίσει συνθήκες ύφεσης, η πορεία της χρηματιστηριακής αγοράς της Αθήνας θα ανακάμψει και θα είναι ανοδική.
  • Στη μακροχρόνια ανοδική περίοδο που έχει ήδη ξεκινήσει θα υπάρξουν διάφορες “κορυφές” και αρκετές διορθώσεις ή και πτώσεις, όπως άλλωστε συνέβαινε και κατά τη διάρκεια μακροχρόνιων ανοδικών περιόδων στο παρελθόν.
  • Αυτές τις ενδιάμεσες βραχυχρόνιες ή μεσοχρόνιες φάσεις, θα μπορούμε εύκολα να τις επισημαίνουμε και να τις αντιμετωπίζουμε με τη βοήθεια της συναλλακτικής στρατηγικής που κάθε φορά θα προσαρμόζουμε ανάλογα με τις εξελίξεις.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΙΑΤΡΑΣ

Image result for ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΙΑΤΡΑΣ

ΣΕ αγαστή συνεργασία ο μ/μ με το ΧΡΗΜΑ και ΑΓΟΡΑ

Επιστροφή στα περιεχόμενα

Δείτε τους συνδέσμους για παλαιότερα τεύχη εδώ.

Print Friendly, PDF & Email