05.01.2021- Η αποκαθήλωση του “φαινομένου του Ιανουαρίου” (του Δημοσθένη Τρίγγα)

Η αποκαθήλωση του “φαινομένου του Ιανουαρίου”

  • Η αποκαθήλωση του "φαινομένου του Ιανουαρίου"

Του Δημοσθένη Τρίγγα 

Οι καλύτεροι χρηματιστηριακά μήνες για τον Γενικό Δείκτη του Χρηματιστηρίου Αθηνών είναι ο Απρίλιος και ο Ιούλιος, καθώς εμφανίζουν μέση μηνιαία απόδοση 3,69% και 1,53% αντίστοιχα. Ταυτόχρονα, για τον S&P 500 τις καλύτερες μηνιαίες αποδόσεις εμφανίζουν οι μήνες Ιούλιος και Απρίλιος, με 1,6% και 1,5% αντίστοιχα. Ο Ιανουάριος για τον Γ.Δ. στο Χ.Α. βρίσκεται στην τρίτη θέση, ενώ για τον S&P 500 μόλις στην τέταρτη θέση από πλευράς μέσων μηνιαίων αποδόσεων.

Το φαινόμενο του Ιανουαρίου ή January Effect είναι η εποχική αύξηση των τιμών των μετοχών που παρατηρούνταν κατά τη διάρκεια του Ιανουαρίου. Το φαινόμενο του Ιανουαρίου έχει τις ρίζες του πολύ παλιά, με κυριότερη αιτία το φορολογικό καθεστώς των μετοχών στις ΗΠΑ. Η ιδέα πίσω από αυτό το φορολογικό επιχείρημα είναι μάλλον απλή. Οι επενδυτές, προκειμένου να ελαχιστοποιήσουν τον πληρωτέο φόρο, προβαίνουν σε πωλήσεις μετοχών που σημειώνουν ζημιά μέσα στον Δεκέμβριο, μειώνοντας, έτσι, την κερδοφορία από μετοχές. Με αυτόν τον τρόπο οι επενδυτές καταγράφουν μικρότερα κέρδη, με αποτέλεσμα και ο πληρωτέος φόρος να συρρικνώνεται.

Στη συνέχεια τον Ιανουάριο, εφόσον θεωρούν ότι οι προηγούμενες θέσεις που είχαν ήταν κατάλληλες για το μακροπρόθεσμο χαρτοφυλάκιό τους, αγοράζουν πίσω τις μετοχές που είχαν πουλήσει τον Δεκέμβριο. Αυτή η διαδικασία γινόταν από μεγάλη μερίδα επενδυτών, με αποτέλεσμα να δημιουργείται αυτή η εποχική ανωμαλία στις αμερικανικές αγορές κυρίως, αφού εκεί υπήρχε ο εν λόγω φόρος.

Οι μηνιαίες αποδόσεις του S&P 500 1928 – 30/11/2020

Μήνας

Μέση απόδοση

Θετικοί μήνες

Αρνητικοί μήνες

Ποσοστό θετικών μηνών

Ποσοστό αρνητικών μηνών

Ιανουάριος

1,2%

58

35

62,4%

37,6%

Φεβρουάριος

-0,1%

49

44

52,7%

47,3%

Μάρτιος

0,5%

56

37

60,2%

39,8%

Απρίλιος

1,5%

60

33

64,5%

35,5%

Μάιος

-0,1%

54

39

58,1%

41,9%

Ιούνιος

0,8%

53

40

57,0%

43,0%

Ιούλιος

1,6%

55

38

59,1%

40,9%

Αύγουστος

0,7%

54

39

58,1%

41,9%

Σεπτέμβριος

-1,0%

42

50

45,7%

54,3%

Οκτώβριος

0,4%

54

39

58,1%

41,9%

Νοέμβριος

0,9%

57

36

61,3%

38,7%

Δεκέμβριος

1,3%

67

25

72,8%

27,2%

ΠΗΓΗ: YARDENI RESEARCH,ΒΕΤΑ ΑΧΕΠΕΥ

Ακόμα μία πιθανή εξήγηση που έχει δοθεί είναι η ανθρώπινη συμπεριφορά. Ειδικότερα, μερικοί ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι πρώτες μέρες του νέου έτους δημιουργούν μια ευεξία και αισιοδοξία, η οποία έβρισκε ανταπόκριση και στους επενδυτές, με αποτέλεσμα οι αγορές να είναι περισσότερες από τις πωλήσεις, δίνοντας ώθηση στους χρηματιστηριακούς δείκτες.

Ωστόσο, μια πιο πρακτική εξήγηση είναι το αγγλιστί window dressing ή “ωραιοποίηση των χαρτοφυλακίων”. Πιο συγκεκριμένα, οι διαχειριστές κεφαλαίων τις τελευταίες ημέρες του χρόνου πωλούν τις μετοχές που σημειώνουν ζημίες και διακρατούν αυτές που σημειώνουν τα υψηλότερα κέρδη, με σκοπό την καλύτερη εμφάνιση στους δημοσιευμένους πίνακες στο τέλος της χρονιάς. Στις πρώτες ημέρες του νέου έτους επανεπενδύουν τα ίδια κεφάλαια, με αποτέλεσμα την άνοδο των τιμών των μετοχών μέσα στον πρώτο μήνα του έτους.

Τέλος, ακόμα μία πιθανή εξήγηση είναι ότι μέρος των δώρων σε μετρητά των μεγαλύτερων σε ηλικία προς τους νεότερους τις ημέρες των εορτών επενδύονται στο χρηματιστήριο, καθώς ο θεσμός αυτός είναι περισσότερο διαδεδομένος στις ΗΠΑ από οπουδήποτε αλλού. Μια ανάλογη κίνηση λεγόταν ότι έκαναν και οι εργαζόμενοι, που επενδύουν μέρος των bonus που λαμβάνουν σε μετοχές.

Το φαινόμενο αυτό παρατηρήθηκε για πρώτη φορά από τον τραπεζίτη Sidney Wachtel το 1942. Ωστόσο, αυτή η ιστορική τάση δεν εμφανίζεται τα τελευταία χρόνια, με τον Ιανουάριο να αποτελεί απλώς έναν μήνα σαν όλους τους υπόλοιπους, καθώς οι αγορές φαίνεται να έχουν προσαρμοστεί.

Σε ό,τι αφορά την ελληνική αγορά, με βάση τα στοιχεία που παρουσιάζω στον πίνακα, ο Ιανουάριος δεν αποτελεί τον πιο προσοδοφόρο μήνα του έτους. Η μέση απόδοση τον Ιανουάριο ανέρχεται σε 1,14%, κατατάσσοντάς τον τον τρίτο καλύτερο ανάμεσα στους δώδεκα μήνες του χρόνου. Όπως φαίνεται από τον πίνακα, ο καλύτερος μήνας για το Χ.Α. είναι ο Απρίλιος, με μέση ετήσια απόδοση 3,69%. Παράλληλα, η μέγιστη απόδοση που έχει σημειωθεί τον Ιανουάριο είναι το 16,99% του 2012. Αντίθετα, οι μεγαλύτερες απώλειες που έχει καταγράψει ο μήνας Ιανουάριος ήταν το 2008 με -15,76%. Συνολικά το 59,1% των αποδόσεων του Ιανουαρίου έκλεισαν με θετικό πρόσημο, με το υψηλότερο ποσοστό να σημειώνεται τον μήνα Απρίλιο με 72,7%.

Στον αμερικανικό δείκτη, όπου τα στατιστικά στοιχεία έρχονται από το 1928, η μέση μηνιαία επίδοση του S&P 500 για τον Ιανουάριο λαμβάνει την τέταρτη θέση με 1,2%, δηλαδή δεν ανεβαίνει ούτε βάθρο! Διαχρονικά καλύτερος μήνας για τον αμερικανικό δείκτη είναι ο Ιούλιος, με τη μέση μηνιαία απόδοση να προσεγγίζει το 1,6%. Από την άλλη πλευρά, ο Ιανουάριος κατατάσσεται στην τρίτη θέση, με 62,4% των μηνιαίων αποδόσεών του να λαμβάνουν θετικό πρόσημο, έναντι 72,8% του Δεκεμβρίου, που είναι και ο καλύτερος μήνας του έτους.

Άνθρακες, λοιπόν, ο θησαυρός του φαινομένου του Ιανουαρίου, καθώς οι επενδυτές τείνουν να εξαφανίζουν την όποια παροδική ανωμαλία εμφανίζουν οι χρηματιστηριακές αγορές. Ωστόσο, αυτό που παρατηρούμε να συμβαίνει είναι ότι Απρίλιος και Ιούλιος εμφανίζουν την καλύτερη μέση μηνιαία απόδοση στον Γενικό Δείκτη του Χ.Α., με 3,69% και 1,53% αντίστοιχα.  Ταυτόχρονα, τις καλύτερες μηνιαίες αποδόσεις για τον S&P 500 εμφανίζουν οι μήνες Ιούλιος και Απρίλιος, με 1,6% και 1,5% αντίστοιχα. Δηλαδή οι δύο πρώτοι στην κατάταξη παραμένουν οι ίδιοι μήνες αντίστροφα!

Ωστόσο, ενώ οι ανοδικοί μήνες συμπίπτουν, δεν συμβαίνει το ίδιο με τους αρνητικούς, που για μεν την Ελλάδα είναι ο Μάρτιος (-3,65%), ενώ για τις ΗΠΑ είναι ο Σεπτέμβριος (-1,0%). Άρα, λοιπόν, θέλει μεγάλη προσοχή όταν προβαίνουμε σε επενδύσεις με γνώμονα την εποχικότητα, καθώς μπορεί να αποτελεί μία ένδειξη, ωστόσο παραμένει ισχυρά αμφισβητήσιμη.

Οι μηνιαίες αποδόσεις του Γενικού Δείκτη Χ.Α. 1999-2020

Μήνας

Μέση απόδοση

Διάμεσος

Μέγιστη απόδοση

Ελάχιστη απόδοση

Ποσοστό θετικών μηνών

Ποσοστό αρνητικών μηνών

Ιανουάριος

1,14%

0,71%

16,99%

-15,76%

59,1%

40,9%

Φεβρουάριος

0,34%

-1,03%

21,96%

-20,92%

50,0%

50,0%

Μάρτιος

-3,65%

-2,64%

11,69%

-27,87%

27,3%

72,7%

Απρίλιος

3,69%

5,92%

21,93%

-11,35%

72,7%

27,3%

Μάιος

-0,27%

2,06%

13,33%

-24,93%

54,5%

45,5%

Ιούνιος

-2,68%

-2,45%

16,31%

-17,64%

40,9%

59,1%

Ιούλιος

1,53%

0,24%

17,27%

-5,86%

54,5%

45,5%

Αύγουστος

-0,94%

0,27%

19,80%

-23,93%

36,4%

63,6%

Σεπτέμβριος

-0,99%

-0,71%

17,48%

-19,41%

59,1%

40,9%

Οκτώβριος

-0,05%

1,45%

17,17%

-27,87%

45,5%

54,5%

Νοέμβριος

-1,27%

0,98%

13,06%

-15,74%

50,0%

50,0%

Δεκέμβριος

0,35%

-0,26%

12,21%

-14,22%

59,1%

40,9%

– Οι παρατηρήσεις αφορούν το διάστημα Ιανουάριος 1999 – Οκτώβριος 2020
ΠΗΓΗ : BETA ΑΧΕΠΕΥ

* Ο κ. Δημοσθένης Τρίγγας είναι Πιστοποιημένος Αναλυτής Μετοχών & Αγοράς, BETA Χρηματιστηριακή

** Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Κεφάλαιο”